THIÊN CẨU HỘI AN TRONG KÝ ỨC CỦA TÔI

Đăng lúc: Thứ bảy - 10/12/2011 05:45 - Người đăng bài viết: kyson01
Múa lân ngày nay

Múa lân ngày nay

Tôi nghĩ rằng nếu được phục hồi đúng cách, hết lòng, giao việc đúng người thì chắc chắn con thiên cẩu của Hội An nhất định "sống lại". Không sống lại trong ký ức về tuổi thơ của chúng tôi mà sống lại thực sự trong sinh hoạt văn hoá độc đáo của người dân phố Hội

THIÊN CẨU HỘI AN

TRONG KÝ ỨC CỦA TÔI

                                                                                                               * Trần Xuân Mẫn

     Ở thời thơ ấu của tôi và các bạn cùng trang lứa, những người nay đã bước vào độ tuổi ngoài sáu mươi, cứ đến những ngày mười ba, mười bốn tháng tám âm lịch và rằm Trung thu thì con thiên cẩu lại xuất hiện trên đường phố và bầu trời Hội An.

     Không được như trẻ em bây giờ, mới nhỏ xíu mà đã được ba mẹ cho đi Đà Nẵng, Sài Gòn..., thời đó chúng tôi chỉ quanh quẩn trong làng Sơn Phong, từ chùa Âm Bổn xuống xóm Lò Heo rồi chùa Sư Nữ, đường hàng dừa. Hoạ hoằn lắm thì mới được lên phố nhưng cũng chỉ theo mẹ lên đến chợ giếng máy trước Chùa Ông là cùng. Vậy mà những đêm có thiên cẩu xuất hiện chúng tôi rủ nhau chạy theo đoàn Thiên cẩu "đi khắp phố" lên tới Chùa Cầu.

     Từ bốn, năm giờ chiều, bọn chúng tôi, hầu hết là con trai, chỉ có vài đưá dẫn theo em gái, đã lo ăn cơm, học bài rồi tụ tập trước lò mổ heo ở đường Nguyễn Duy Hiệu. Khi trời vừa sập tối là kéo nhau lên trước sân trụ sở Nghiệp đoàn Vận tải vì lúc đó đội Thiên cẩu đã tập trung.

     Chúng tôi thấy khoảng hai mươi người của đội Thiên cẩu lăng xăng chạy tới chạy lui, kiểm tra dụng cụ, thay trang phục, đổ dầu hoả vào đuốc, quạt nồi than đỏ lửa để hơ trống... Trong mắt chúng tôi, đó là những "người hùng" sắp ra trận. Ai cũng nai nịt trang phục gọn gàng, giống nhau. Trang phục hồi đó đơn giản hơn trang phục đội lân bây giờ rất nhiều: quần dài đen gom ống, áo thun trắng ba lỗ, đầu chít khăn đỏ. Khoảng hơn sáu giờ, lúc sắp ra quân, đội Thiên cẩu bắt đầu xếp hàng thành đội ngũ. Người cầm dùi, kẻ cầm xập xoã, những người khác thì đứng sát vai nhau cùng cầm hai cây tre dài nằm ngang. Thiên cẩu được đặt trên bàn cúng Tổ thiết lập giữa sân. Đầu thiên cẩu hơi giống đầu lân nhưng hai mắt không ở hai bên mà hướng thẳng về phía trước, trên sừng có cột một chùm lá cây. Thân thiên cẩu là một miếng vải dài đến bốn, năm mét nên có người nói thiên cẩu là con "lân rồng" còn con lân có thân ngắn như kiểu lân miền Bắc và lân miền Nam thì gọi là "lân sư". Đầu và thân thiên cẩu được sơn màu đen, vảy đỏ có điểm đóm trắng và vàng. Lúc đó, do còn nhỏ tôi không biết hết những người trong đội Thiên cẩu, chỉ biết những người chủ chốt là ông Bảy Chạy, ông Phiên (nay đã đi tu ở Duy Xuyên), ông Hồ Dầu (gốc ở Vĩnh Điện, đã chết). Người lớn nói cho chúng tôi biết là các ông đều ở chung một xóm gọi là "Xóm mới" từ cây "da kèn" chạy ra ty Công Chánh ở góc ngã tư đường Trần Cao Vân và đường Thái Phiên ngày nay. Vì các ông đều là tài xế lái ô-tô vận tải nên trong đội còn có ông Ba Gà là chủ garage chuyên sửa ô-tô, nhà ở đoạn đường Phan Đình Phùng nằm về phía trên cây da kèn khoảng vài mươi mét.

     Sau thủ tục cúng Tổ với lễ vật gần giống như cúng đất, thêm heo quay, gà thiến và rất nhiều áo giấy, được tổ chức long trọng, từng thành viên trong đội thắp hương, lạy bàn thờ Tổ rồi nổi trống, đội đầu thiên cẩu vào, múa quanh sân ba vòng trước khi xuất quân.

     Khi đi trên đường phố, một người đội đầu thiên cẩu, hai, ba người đội lưng, vừa đi vừa múa theo điệu trống "cắt tùng tùng ...tùng tùng" và một vài đoạn biến tấu đơn giản, không có nhiều điệu trống như trống lân ngày nay. Sau lưng con thiên cẩu là chiếc trống chầu được hai người khiêng trên một cây tre cùng với hai người đánh xập xoã. Những người còn lại trong đội chia ra làm hai nhóm đi hai bên con thiên cẩu. Mỗi nhóm cùng nhau cầm một cây tre dài nằm ngang để ngăn chặn không cho người ngoài đội xen lẫn vào đội lân. Tay còn lại của hai nhóm này cầm những cây đuốc lửa đỏ rực.

     Vào đến khu phố có nhiều cửa hàng buôn bán, hầu hết là của người Hoa, ở các đường Cường Để, Nguyễn Thái Học, Lê Lợi, Bạch đằng, đội Thiên cẩu đi chậm lại và múa nhiều hơn. Khi đi ngang một cửa hàng hoặc nhà tư có treo giải thưởng để mời Thiên cẩu vào múa, đội Thiên cẩu dừng lại, giục trống mạnh mẽ cho thiên cẩu tiến vào nhà. Sau khi lạy bàn thờ tổ tiên của gia chủ, thiên cẩu múa quanh nhà, có khi đi sâu vào các gian nhà dưới theo sự đề nghị của gia chủ. Cuối cùng, thiên cẩu ra lại trước cửa, vừa múa vừa chuẩn bị leo cây "ăn giải".

     Để giúp thiên cẩu leo lên cao, đội thiên cẩu dựng hai cây tre đứng song song, liên kết hai cây tre là tấm ván cứng chắc có đục hai lỗ tròn để hai cây tre xuyên qua. Khi người đội đầu thiên cẩu đứng lên tấm ván thì những người còn lại đẩy dần tấm ván lên cao bằng cách đứng chồng lên vai của nhau. Đầu thiên cẩu lên rất cao nhưng nhờ chiếc thân dài nên chồng người bên dưới vẫn được che khuất, và khi lên đến vị trí gần nơi treo "giải" thì đầu thiên cẩu múa vung vẩy một cách mạnh mẽ, xoay cả bốn hướng. Từ dưới đất nhìn lên, thấy con quái thú hiện ra giữa bầu trời đen thẫm lấp lánh hàng vạn vì sao và ánh trăng rằm, thỉnh thoảng "tợp" một ngụm dầu hoả rồi phun vào cây đuốc trước mặt tạo ra đóm lửa dài sáng loè cả một vùng không gian nên người ta đặt tên cho con quái thú đó là thiên cẩu tức "chó nhà Trời".

     Sau khoảng năm, mười phút múa, tưởng chừng như đã đói bụng, thiên cẩu lắc đầu liên tục. Người đánh trống giục trống liên hồi để thiên cẩu tiếp cận miếng mồi. Khi thiên cẩu đớp được miếng mồi "giải" thì trống xổ nhiều hồi dài để bày tỏ sự vui mừng thắng lợi của toàn đội. Đi đến đâu thiên cẩu cũng chỉ diễn ra chừng ấy trò nhưng chúng tôi xem mãi mà vẫn không chán. Suốt ba, bốn đêm của mùa Trung Thu cả bọn chúng tôi đi theo đội Thiên cẩu đến khuya mới về nhà. 

     Thế rồi chiến tranh xảy ra ngày càng ác liệt, Hội An may mắn không bị tàn phá như nhiều nơi khác trên cả nước nhưng con thiên cẩu vắng dần rồi mất hẳn khi các mùa Trung Thu về trên phố.

     Sau ngày đất nước thống nhất, cùng với nhiều thú chơi dân gian ngày xưa được phục hồi vẫn thu hút người chơi như bài chòi, đổ xăm hường, đập nồi, đấu võ, múa lân, cờ người..., múa thiên cẩu đã được thấy vài lần ở phố cổ Hội An nhưng không tồn tại lâu dài. Xin được đặt câu hỏi: "Tại sao vậy?"

     Có phải vì múa thiên cẩu đã lỗi thời, mất sức hấp dẫn? - Không phải, vì một số trò chơi khác cũng chẳng có gì thay đổi so với ngày xưa như đổ xăm hường, đấu võ, đập nồi... vẫn cứ được nhiều người ưa thích.

     Có phải vì con lân ra đời với hình thức, trang phục, dụng cụ và điệu múa đẹp hơn, phong phú hơn mà con thiên cẩu không sống được? - Không phải, vì múa thiên cẩu không phải là múa lân. Múa lân có trèo cao như thiên cẩu đâu. Múa lân có phun lửa trên cao như thiên cẩu đâu. Mà nếu nói rằng thiên cẩu không đẹp, lối múa thiên cẩu đơn điệu thì tại sao con thiên cẩu không thể đổi mới, phát triển về trang phục, về lối diễn như sự đổi mới, phát triển của bài chòi, cờ người ngày nay.

     Có phải vì môn múa thiên cẩu bị thất truyền đến mức không còn người hiểu tường tận để giúp phục hồi chính xác? - Không phải, vì con thiên cẩu Hội An chỉ vắng bóng trong vòng chưa đến năm mươi năm nay. Một số người là thành viên của đội Thiên cẩu ngày xưa vẫn còn sống. Người còn nhớ là mình đã từng xem thiên cẩu ở Hội An vẫn còn  nhiều.

     Tôi nghĩ rằng nếu được phục hồi đúng cách, hết lòng, giao việc đúng người thì chắc chắn con thiên cẩu của Hội An nhất định "sống lại". Không sống lại trong ký ức về tuổi thơ của chúng tôi mà sống lại thực sự trong sinh hoạt văn hoá độc đáo của người dân phố Hội ./.

                                                                                                  *TXM

Tác giả bài viết: Võ sư Trần Xuân Mẫn
Từ khóa:

sống lại

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin cũ hơn

 

Hội võ thuật cổ truyền Tỉnh Quảng Nam

                      

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT Được thêm vào: 14:40 ICT Thứ năm, 07/02/2013 LỚP VÕ THUẬT MẦM NON VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN CŨNG ĐANG TẬP LUYỆN ĐỂ BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI CHUNG VỚI CÁC ANH CHỊ LỚN TUỔI TRONG DỊP TẾT QUÍ TỴ SẮP ĐẾN     ...

Liên hệ

Liên hệ võ đường Kỳ Sơn (Tổ đường): 

   51/2 Phan Châu Trinh , Hội An, Quảng Nam, Việt Nam

  +84983 114 769

 kyson160649@gmail.com

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 13
  • Hôm nay: 612
  • Tháng hiện tại: 51755
  • Tổng lượt truy cập: 4978689

Liên Kết

Liên Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam

---------------------------------

Từ trái qua phải: Gills Truong, Trần Xuân Mẫn, Huỳnh Hùng Mai


May ao thun dong phuc
Xưởng may LEF nhận may áo thu đồng phục tại TPHCM
Rèm cửa rẻ đẹp
Làm thế nào sở hữu rèm cửa giá rẻ mà vẫn đẹp
Kem white angel skinaz gia bao nhieu
Kem white angel skinaz giá bao nhiêu trên thị trường Việt Nam hiện nay
Camera ip sieu nho
Camera wifi siêu nhỏ được nhập khẩu nguyên chiếc, có chất lượng bền đẹp
Bom nuoc thai tsurumi
Báo giá mẫu máy bơm nước thải tsurumi mới nhất năm