CẦN KHÔI PHỤC

Đăng lúc: Chủ nhật - 10/07/2011 22:36 - Người đăng bài viết: kyson01
Thi đấu roi trường thử nghiệm tại Hội An-Tết Canh Dần 2010

Thi đấu roi trường thử nghiệm tại Hội An-Tết Canh Dần 2010

Gần đây, chúng tôi có điều kiện tiếp cận một cặp roi trường làm bằng gỗ kiền kiền, có màu nâu sẫm được lưu giữ tại nhà bảo tàng lịch sử huyện Điện Bàn. Mỗi chiếc roi có chiều dài 3,12 mét, đốc roi tròn có đường kính 3 centimét, nhỏ dần lên đến ngọn đường kính chỉ còn 2 centimét

CẦN KHÔI PHỤC

MỘT MÔN THI ĐẤU ĐÃ THẤT TRUYỀN: "ROI TRƯỜNG"  

 

                                                *Võ sư Trần Xuân Mẫn

Nói đến "Roi" là một trong nhiều loại binh khí của võ cổ truyền dân tộc không ai là không biết nhưng hiểu thật cụ thể về Roi, nhất là Roi trường, thì ngày nay không ai dám khẳng định là mình đã tường tận. Lý do không mấy khó hiểu là hiện nay loại hình thi đấu roi trường đã bị thất truyền và hầu như không có một tài liệu nào thật chi tiết, thật đầy đủ về roi trường ngoài một số thông tin nhỏ nhoi từ một ít sách, báo và từ các thầy cao niên nay đã qua đời kể lại.

Cách nay gần ba mươi năm, nhà xuất bản tổng hợp Nghĩa Bình đã cho phát hành quyển sách "Miền đất võ" giới thiệu võ Tây Sơn-Bình Định của một tập thể gồm ba tác giả: Lê Thì, Đỗ Hoá và võ sư Kim Dũng. Vào những năm 80 cuả thế kỷ trước, khi võ cổ truyền Việt Nam mới được khôi phục, một quyển sách dựa vào những sự việc thực tế, những lời kể chân thành của các võ sư lão luyện, khả kính và viết với những lời lẽ tâm huyết, nghiêm túc, đầy trách nhiệm như thế thật đáng quý.

Trong "Miền đất võ" các tác giả đã cho biết roi trường là một loại roi dùng để thi đấu phân hạng cao, thấp, tìm ra thủ khoa, á khoa, sau khi các thí sinh đã qua trường 3 ở các kỳ thi võ. Về sau, thi đấu roi trường còn được tổ chức vào các ngày lễ Quốc khánh của Pháp (ngày 14 tháng 7), lễ Vạn Thọ (sinh nhật của vua Bảo Đại) như một giải thi đấu cho bất cứ võ sĩ nào có tài nghệ muốn tham gia. Các tác giả cũng cho biết roi trường được làm bằng một thứ gỗ rất rắn, dẻo, chắc và dài 7,5 thước mộc (bằng 2,625 mét), đầu lớn to bằng cổ tay, đầu nhỏ bằng cán cuốc. Để tránh nguy hiểm khi đấu, ở đầu nhỏ có bọc giẻ, trong có tóc. Bọc giẻ được làm lọ nồi trên đầu, người bị đâm trúng sẽ giữ lại một dấu lọ tròn không cải được. Theo tài liệu trên thì việc ghi điểm căn cứ vào dấu lọ nồi nhưng không nói rõ cách tính điểm như thế nào, cũng không nói cụ thể về cách đánh, chỉ thấy đề cập đến đâm và câu (trong các thế đâm "so đũa" và "Lạc côn" của ông Bầu Đê do ông Hương Lễ Nghè kể lại).

Thầy tôi là cố võ sư Trương Chưởng, khi còn sinh tiền đã cho biết thêm là khi đấu roi trường, người ta sử dụng các thủ pháp đâm, bắt, lắc, tém nhưng không được đâm vào đầu đối phương vì sợ "phạm Tổ".

Gần đây, chúng tôi có cơ hội tiếp cận một cặp roi trường làm bằng gỗ kiền kiền, có màu nâu sẫm được lưu giữ tại nhà bảo tàng lịch sử huyện Điện Bàn. Mỗi chiếc roi có chiều dài 3,12 mét, đốc roi tròn có đường kính 3 centimét, nhỏ dần lên đến ngọn đường kính chỉ còn 2 centimét. Cách mút ngọn roi 1,5 centimét có một đường rãnh khắc vòng quanh. Tuy các nùi giẻ theo mô tả của "Miền đất võ" và thầy Chưởng kể lại không còn nhưng đường rãnh đó cho thấy đây chính là nơi để cột nùi giẻ vào ngọn roi. Theo ghi chép bảng mục kê vật lưu trữ của nhà bảo tàng thì cặp roi này được ông Nguyễn Bá Giáng ở thôn Thanh Chiêm, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam sử dụng vào những năm 1865-1870.

Qua những trang sách nói về miền đất võ Tây Sơn - Bình Định, qua lời kể của thầy Chưởng lúc còn sống, qua cặp roi trường có tuổi thọ trên 200 năm đã được nhìn thấy tận mắt, sờ tận tay, có thể kết luận rằng:

 Roi trường là loại roi có chiều dài từ 3 mét đến 3,15 mét chưa kể phần nùi tóc bó vải ở đầu roi, có phần gốc tròn đường kính khoảng 3 centimét, nhỏ dần lên phần ngọn đường kính chỉ còn khoảng 2 centimét. Vì có  chiều dài như vậy nên loại roi này được gọi là "Roi Trường", "Trường tiên". Roi trường ra đời gắn liền với các khoa thi võ ở kỳ "chung kết", tức là kỳ thi Điện để chọn Tạo sĩ ( tương đương với kỳ thi Đình chọn Tiến sĩ bên văn). Khi hai người đấu với nhau, mỗi người cầm một cây roi. Tay sau cầm cuối đầu to, nơi được gọi là đốc roi, tay trước cầm ở phần thân roi. Ngọn roi là phần đầu nhỏ có cột thêm nùi tóc được dùng để đâm vào đối phương. Những thủ pháp cơ bản trong đấu roi trường là đâm, bắt, lắc, tém. Roi trường làm bằng gỗ, nên thủ pháp sử dụng roi trường không có các đòn quơ, phang ngang, phang xéo hoặc bổ xuống, vì roi gỗ sẽ bị gãy. Khi thi đấu, thí sinh không được đâm, đánh vào đầu đối phương và không truy sát đối phương nên Roi trường là một loại binh khí không sử dụng ở chiến trường mà được dùng trong các trường đấu võ và chính vì thế nó được gọi là "Roi đấu".

Trong giai đoạn hiện nay, khi phong trào phục cổ được quan tâm, khi những giá trị văn hoá phi vật thể của dân tộc được quý trọng, càng ngày võ thuật càng được khai thác ở phương diện thi đấu thể thao để phục vụ sức khoẻ cho con người và đời sống văn hoá xã hội, thì việc khôi phục thi đấu roi trường cần được khuyến khích.

Để làm được việc này, cần thực hiện tuần tự một số công việc:

1. Trước hết là sưu tầm tư liệu từ nhiều nguồn (sách, báo, các bản chép tay,  tranh, tượng, phù điêu có lưu lại hình ảnh đấu roi trường, các hiện vật liên quan đến roi trường, những lời kể, những câu chuyện từ các lão võ sư, người già, và từ các cố võ sư do người còn sống nhớ và kể lại, những cuộc hội thảo được tổ chức để ghi lại những hiểu biết, những ý kiến đóng góp về vấn đề khôi phục thi đấu roi trường)

2. Dựa vào những nguồn tư liệu trên, tiến hành đồng thời các việc phục chế roi trường và tổ chức phục hiện những trận thi đấu. Qua đó, xây dựng và củng cố dần luật thi đấu roi trường.

3. Cần tổ chức tập huấn Trọng tài và Huấn luyện viên để phổ biến Luật thi đấu roi trường, đào tạo đội ngũ trọng tài điều hành trận đấu và huấn luyện viên dạy thi đấu roi trường.

4. Tìm nguồn tài trợ, tổ chức thi đấu giao hữu cho những cá nhân, đơn vị tham gia lớp tập huấn để bổ sung kinh nghiệm thực tế cho họ.

5. Tổ chức các giải thi đấu tranh huy chương, thứ bậc tại các địa phương có phong trào võ thuật phát triển và những địa phương có điều kiện thường xuyên tổ chức các lễ hội văn hoá thể thao.

Ngoài những giải thi đấu quy mô ở cấp tỉnh, cấp quốc gia, và những cuộc thi đấu biểu diễn ở các festival võ quốc tế để giới thiệu với người nước ngoài, những cuộc đấu roi trường với luật lệ đơn giản hơn có thể trở thành trò chơi dân gian diễn ra một cách dễ dàng ở bất cứ nơi nào: Một sân rộng trước đình làng, một bãi đất bên trường học, khuôn viên giữa sân chùa hoặc bên trong khu thiết chế văn hoá của các thôn, khối phố.

Hình ảnh từng cặp đấu sĩ trong trang phục truyền thống, cầm những chiếc roi dài trên 3 mét, di chuyển trong một cái vòng tròn được vẽ giữa sân và sử dụng những miếng, mẹo, đòn thế lắc léo, tìm cách đưa cái nùi giẻ ở đầu roi vào nách, ngực, bụng của bạn đấu hoặc câu chân làm đối phương lò cò, té ngã, móc giật roi rơi khỏi tay cầm của đối phương để ghi điểm, chắc chắn sẽ tạo ra không khí hết sức sôi động, vui vẻ, làm người xem vô cùng thích thú ./.

                                                                        

                                                                                                           *TXM

Tác giả bài viết: Võ sư Trần Xuân Mẫn
Từ khóa:

n/a

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Hội võ thuật cổ truyền Tỉnh Quảng Nam

                      

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT Được thêm vào: 14:40 ICT Thứ năm, 07/02/2013 LỚP VÕ THUẬT MẦM NON VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN CŨNG ĐANG TẬP LUYỆN ĐỂ BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI CHUNG VỚI CÁC ANH CHỊ LỚN TUỔI TRONG DỊP TẾT QUÍ TỴ SẮP ĐẾN     ...

Liên hệ

Liên hệ võ đường Kỳ Sơn (Tổ đường): 

   51/2 Phan Châu Trinh , Hội An, Quảng Nam, Việt Nam

  +84983 114 769

 kyson160649@gmail.com

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 87
  • Hôm nay: 2552
  • Tháng hiện tại: 56103
  • Tổng lượt truy cập: 5339491

Liên Kết

Liên Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam

---------------------------------

Từ trái qua phải: Gills Truong, Trần Xuân Mẫn, Huỳnh Hùng Mai