KHÔI PHỤC THỂ LỆ TỔ CHỨC THI ĐẤU ROI TRƯỜNG

Đăng lúc: Thứ tư - 02/05/2012 15:39 - Người đăng bài viết: kyson01
KHÔI PHỤC THỂ LỆ TỔ CHỨC THI ĐẤU ROI TRƯỜNG

KHÔI PHỤC THỂ LỆ TỔ CHỨC THI ĐẤU ROI TRƯỜNG

Sau một thời gian đầu tư nghiên cứu về loại hình thi đấu Roi trường võ cổ truyền Việt Nam đang có nguy cơ thất truyền vĩnh viễn, võ sư Trần Xuân Mẫn đã được Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam tạo điều kiện đăng ký với các cơ quan chức năng làm đề tài khoa học và công nghệ cấp Tỉnh.

      Sau một thời gian đầu tư nghiên cứu về Roi trường và loại hình thi đấu Roi trường võ cổ truyền Việt Nam đang có nguy cơ thất truyền vĩnh viễn, võ sư Trần Xuân Mẫn – Trưởng Ban Nghiên cứu khoa học Hội Võ thuật cổ truyền tỉnh Quảng Nam đã được Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam tạo điều kiện đăng ký với các cơ quan chức năng làm đề tài khoa học và công nghệ cấp Tỉnh.

      Một số các nhà chuyên môn (nhà văn, kịch tác gia phim võ thuật, đạo diễn phim võ thuật và các võ sư tâm huyết với võ cổ truyền Việt Nam ở các tỉnh Quảng Nam, Huế, Bình Định, Hà Nội) cũng đã nhận lời mời của võ sư Trần Xuân Mẫn cộng tác nghiên cứu đề tài nói trên.

      Võ đường Kỳ Sơn trích đăng “Phiếu đề xuất đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh năm 2013” để giới thiệu về việc này:

 

   PHIẾU ĐỀ XUẤT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

CẤP TỈNH NĂM 2013

      Kính gởi:

-         SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH QUẢNG NAM

-         SỞ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TỈNH QUẢNG NAM

 

      I/ Tên đề tài: KHÔI PHỤC THỂ LỆ TỔ CHỨC THI ĐẤU ROI TRƯỜNG

      II/ Gỉai trình tính cấp thiết phải đề xuất nghiên cứu đề tài khoa học và công nghệ cấp Tỉnh:

      Theo tư liệu sách vở và một số lão võ sư cao niên sống vào cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20 kể lại thì cách nay gần 150 năm, loại hình thi đấu roi trường đã được sử dụng để phân tài cao thấp nhằm tìm ra thủ khoa, á khoa ở các kỳ thi võ, sau khi các thí sinh đã qua trường 3;

      Đầu thế kỷ 20, thi đấu roi trường còn được tổ chức vào các ngày lễ Quốc khánh của Pháp (ngày 14 tháng 7), lễ Vạn Thọ (sinh nhật của vua Bảo Đại) như một giải thi đấu thể thao nhằm thi thố sự khôn ngoan, khéo léo và sức khoẻ của những người tham gia;

      Nhưng trên 70 năm nay loại hình thi đấu này không còn được tổ chức và roi trường không còn được truyền dạy ở các võ đường nữa. Tình hình này cho thấy Roi trường có nguy cơ thất truyền vĩnh viễn nếu không được Nhà nước quan tâm tổ chức nghiên cứu khôi phục.

      Trong nhiều loại binh khí của võ cổ truyền Việt Nam, roi là thông dụng nhất. Hình thức bên ngoài của roi với nhiều kích cỡ, nặng nhẹ khác nhau làm người ta nhầm tưởng có nhiều loại roi, thật ra roi chỉ có hai loại: Roi đoản và roi trường.

      - Loại roi thứ nhất được gọi là Roi đoản hoặc là Đoản côn, có độ lớn bằng cán cuốc hoặc cổ tay, chiều dài từ 1,50 mét trở lên đến khoảng 1,70 mét. Roi đoản được sử dụng để chiến đấu và để tập trận.

      Khi dùng để chiến đấu, roi đoản được gọi là roi chiến và ngắn hay dài, nặng hay nhẹ tuỳ theo người sử dụng cao hay thấp, mạnh hay yếu mà chọn lựa cho phù hợp với mình.

      Khi dùng để tập trận, roi đoản được gọi là roi trận và chiều dài được qui định khi dựng đứng cao ngang với lông mày của người sử dụng nên roi trận còn có tên là tề mi côn.

      - Loại roi thứ hai được gọi là Roi trường hoặc là Trường côn, có chiều dài trên 3,00 mét, phần gốc gọi là đốc roi có đường kính 3 centimét, nhỏ dần lên đến ngọn còn 2 centimét. Roi trường được dùng để phân tài cao, thấp ở đấu trường nên được gọi là roi đấu.

       Trong hai loại roi nói trên, cho đến nay chỉ còn roi đoản tức đoản côn là còn lưu truyền và sử dụng trong chiến đấu tự vệ và thi đấu ở các giải võ thuật cổ truyền. Riêng roi trường tức trường côn không còn thấy lưu truyền từ đầu thế kỷ 20 đến nay.

      Hiện nay chúng tôi sưu tầm được một số cứ liệu về Thi đấu roi trường như sau:

      1. Cách nay gần ba mươi năm, nhà xuất bản tổng hợp Nghĩa Bình đã cho phát hành quyển sách "Miền đất võ" giới thiệu võ Tây Sơn-Bình Định của một tập thể gồm ba tác giả: Lê Thì, Đỗ Hoá và võ sư Kim Dũng.

      Trong "Miền đất võ" các tác giả đã cho biết roi trường là một loại roi dùng để thi đấu phân hạng cao, thấp, tìm ra thủ khoa, á khoa, sau khi các thí sinh đã qua trường 3 ở các kỳ thi võ. Về sau, thi đấu roi trường còn được tổ chức vào các ngày lễ Quốc khánh của Pháp (ngày 14 tháng 7), lễ Vạn Thọ (sinh nhật của vua Bảo Đại). Các tác giả cũng cho biết roi trường được làm bằng một thứ gỗ rất rắn, dẻo, chắc và dài 7,5 thước mộc (bằng 2,625 mét), đầu lớn to bằng cổ tay, đầu nhỏ bằng cán cuốc. Để tránh nguy hiểm khi đấu, ở đầu nhỏ có bọc giẻ, trong có tóc. Bọc giẻ được làm lọ nồi trên đầu, người bị đâm trúng sẽ giữ lại một dấu lọ tròn không cải được. Theo tài liệu trên thì việc ghi điểm căn cứ vào dấu lọ nồi nhưng không nói rõ cách tính điểm như thế nào, cũng không nói cụ thể về cách đánh, chỉ thấy đề cập đến các thủ pháp thi đấu đâm và câu (trong các thế đâm "so đũa" và "Lạc côn" của ông Bầu Đê do ông Hương Lễ Nghè kể lại).

      2. Một số lão võ sư như Trương Chưởng, Nguyễn Khê, Nguyễn Bầu (Quảng Nam), Ngô Bông (Quảng Ngãi), Phan Thọ, Lý Xuân Hỷ (Bình Định) ... cũng thường kể về thi đấu roi trường là một hình thức tổ chức thi đấu để  tuyển chọn nhân tài chứ không phải chiến đấu ngoài mặt trận. Các thầy còn cho biết thêm là khi thi đấu roi trường với nhau, người ta sử dụng các thủ pháp đâm, bắt, lắc, tém, câu... nhưng không được đâm vào đầu đối phương vì sợ "phạm Tổ".

      3. Tại bảo tàng Quang Trung, Bình Định, trong một cuộc hội thảo vào tháng 11 năm 2009 nhằm phục chế roi đấu kháng (công trình này đã bị bỏ dở do người chủ chốt qua đời), hơn 30 võ sư tham dự thuộc các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hoà và hải ngoại đều khẳng định đã từng nghe các võ sư là thầy mình kể về thi đấu roi trường.

      4. Thời gian gần đây, khi tìm cách nghiên cứu, phục chế roi trường và khôi phục thể lệ tổ chức thi đấu roi trường, chúng tôi đã tìm thấy một cặp roi trường đang được lưu giữ tại Bảo tàng huyện Điện Bàn. Theo mục kê của bảo tàng huyện Điện Bàn, cặp roi trường này được gọi là trường côn, do ông Nguyễn Bá Giáng người làng Thanh Chiêm, huyện Điện Bàn sử dụng trong khoảng thời gian từ năm 1865 đến năm 1870. Cặp roi trường tại bảo tàng huyện Điện bàn là hiện vật cụ thể làm bằng gỗ kiền kiền, có màu nâu sẫm, mỗi chiếc roi có chiều dài 3,12 mét, đốc roi tròn có đường kính 3 centimét, nhỏ dần lên đến ngọn đường kính chỉ còn 2 centimét, cách đầu ngọn roi 1,5 centimét có một đường rãnh khắc vòng quanh (Đường khắc này để cột nùi giẻ có tóc bên trong như chi tiết đã được ghi trong sách “Miền Đất Võ”).

      5. Theo sử sách nước ta: Trước thế kỷ thứ 16, vua chúa bổ dụng các võ tướng trong triều dựa trên những cống hiến, công trạng hoặc gia thế của họ, chứ không phải qua thi tuyển. Do đó, đa số các võ tướng cao cấp trong triều đều là người của hoàng gia. Tới thời vua Lê Dụ Tông niên hiệu Bảo Thái (1720 – 1729), chúa Trịnh Cương mới phỏng theo phép của các triều đình nhà Đường, Tống, Thanh bên Trung Quốc để định ra kỳ thi võ nhằm tuyển dụng nhân tài. Nội dung những kỳ thi này gồm 3 phần kiểm tra:

      - Hiểu biết về binh pháp cổ,

      - Khả năng thi triển công phu võ học bao gồm cỡi ngựa, bắn cung, múa côn, múa kiếm,

      - Kiến thức về chiến thuật, chiến lược, cách điều binh khiển tướng.

      Đến năm 1731 chúa Trịnh Giang mới biên soạn thêm những quy định về “võ thí” tức là thi đấu võ giữa các thí sinh khi nhận ra rằng nhiều thí sinh xuất sắc đã trượt trong phần thi viết luận về chiến lược và cách dùng binh.

      Tuy nhiên, chỉ đến năm 1836 vua Minh Mạng mới ban hành đạo dụ nói rõ “để cai trị đất nước cần chú ý cả tới văn trị và võ công” và nhà vua đã đặt ra những định chế cho các kỳ thi võ hai cấp: thi Hương và thi Hội. Kỳ thi Hương đầu tiên được tổ chức vào năm 1837 và kỳ thi võ cuối cùng được tổ chức vào năm 1880. Như vậy có thể kết luận rằng: Thi đấu roi trường đã ra đời  trong khoảng thời gian sau năm 1837 đến năm 1880, dưới triều đình nhà Nguyễn Gia Long. Điều này hoàn toàn phù hợp với yếu tố “cặp roi trường được gọi là trường côn, do ông Nguyễn Bá Giáng người làng Thanh Chiêm, huyện Điện Bàn sử dụng trong khoảng thời gian từ năm 1865 đến năm 1870”. Cũng cần biết thêm là dưới thời Tây Sơn (1771-1802) triều đình Tây Sơn chưa kịp mở trường võ học và tổ chức thi võ để lấy nhân tài trong dân gian nên thi đấu roi trường không thể ra đời vào thời này.

      Với những chứng cứ trên, chúng tôi kết luận: “Roi trường là một loại binh khí dùng trong thi đấu tranh tài cao thấp và Thi đấu roi trường là một loại hình thi đấu võ thuật cổ truyền Việt Nam có thể lệ, được tổ chức chính thức trong một thời kỳ lịch sử nước ta, dưới triều Nguyễn, trong khoảng thời gian từ năm 1837 đến năm 1880.  Chính vì thế việc khôi phục thể lệ tổ chức thi đấu roi trường là một đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ khả thi”.

      Việc khôi phục thể lệ thi đấu roi trường rất hữu ích và cần thiết vì nó hướng tới 3 mục đích:

      - Phục hồi và phát triển một loại hình thi đấu võ thuật cổ truyền của dân tộc.

      - Khai thác ứng dụng thành các loại hình phục vụ lễ hội văn hoá, thể thao và du lịch tỉnh nhà

      - Góp phần làm phong phú kho tàng di sản văn hoá phi vật thể tỉnh Quảng Nam

      Chẳng những thế mà việc đề xuất “Tổ chức khôi phục thể lệ thi đấu roi trường” thành đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ của tỉnh Quảng Nam còn rất cần thiết, bởi vì đến thời điểm này, trên cả nước ta, kể cả những vùng đất nổi tiếng võ nghệ như Thăng Long (Hà Nội), Huế, Bình Định, không có nơi nào còn giữ được một cặp roi trường có tuổi thọ gần 150 năm như cặp roi trường được bảo tàng huyện Điện Bàn đang lưu giữ nên nếu Quảng nam không tổ chức phục hồi roi trường thì khó có nơi nào nghĩ đến việc làm này.

      Nhân đây cũng cần quan tâm đến một vấn đề nữa là thôn Thanh Chiêm, huyện Điện Bàn cách nay 400 năm đã từng là lỵ sở của dinh trấn Quảng Nam. Trong những năm gần đây đã có những cuộc hội thảo khoa học và nhiều tài liệu được các nhà nghiên cứu văn hoá Quảng Nam đề cập đến dinh trấn Thanh Chiêm như một sự kiện, một mốc lịch sử tối quan trọng, và Dinh trấn Thanh Chiêm được xem như bàn đạp để các Chúa Nguyễn mở rộng bờ cõi nước ta về phương Nam. Việc tổ chức khôi phục thể lệ thi đấu roi trường góp thêm một chứng cứ trong việc đề nghị xếp hạng di tích quốc gia Dinh trấn Thanh Chiêm (Điện Bàn) mà tỉnh ta đang xúc tiến trong năm 2012.

 

      III/ Mục tiêu của đề tài:

      - Khôi phục thể lệ thi đấu roi trường nhằm bảo tồn một phần di sản văn hoá phi vật thể đang có nguy cơ thất truyền vĩnh viễn, nhằm góp phần làm đa dạng, phong phú kho tàng di sản văn hoá phi vật thể tỉnh Quảng Nam

      - Khai thác sử dụng Thi đấu roi trường nhằm phục vụ các lễ hội, hội làng địa phương.

      - Tổ chức các giải võ thuật Thi đấu roi trường

 

      V/ Nội dung chủ yếu của đề tài:

      - “Phục chế roi trường” đang có nguy cơ thất truyền vĩnh viễn

      - Xây dựng “Thể lệ thi đấu roi trường” trên cơ sở khôi phục thể lệ cũ và tái hiện cảnh thi đấu roi trường tại các kỳ thi Điện (tương đương với thi Đình bên văn) ngày xưa.

      - Xây dựng hình thức “Trò chơi dân gian Đấu roi trường” phục vụ hội làng vào các ngày hội cổ truyền dân tộc.

         

      V/ Dự kiến sản phẩm của đề tài:

      1. Sách “Tìm hiểu, nghiên cứu và khôi phục loại hình Thi đấu roi trường võ cổ truyền dân tộc”

      2. Văn bản “Thể lệ thi đấu roi trường truyền thống”

      3. Văn bản “Thể lệ trò chơi dân gian Đấu roi trường”

 

      VI/ Khả năng và địa chỉ áp dụng:

      - Tổ chức hội thảo khoa học để triển khai đề tài trên phạm vi tỉnh Quảng Nam và mở rộng việc mời các nhà nghiên cứu của các tỉnh bạn có liên quan về nội dung đề tài.

      - Tổ chức nghiên cứu điền dã tại các địa phương là đất võ truyền thống và tại các di tích lịch sử, di tích văn hoá có liên quan

      - Tổ chức sưu tập tư liệu sống: Quay phim, chớp hình, ghi chép và sưu tầm hiện vật, tư liệu sách, vở, lời phát biểu của các đơn vị, cá nhân đang lưu giữ hình ảnh, tư liệu, hiện vật liên quan đến Roi trường.

      - Tập huấn Thể lệ thi đấu roi trường cho các huyện, thành phố trong tỉnh Quảng Nam

      - Tổ chức các giải võ thuật Thi đấu roi trường trên tỉnh Quảng Nam vào các lễ hội truyền thống dân tộc.

 

      VII/ Thời gian thực hiện và kinh phí dự kiến:

      - Thời gian thực hiện: 18 tháng, từ tháng 1/2013 đến tháng 6/2014.

      - Tổng kinh phí: 250.000.000 đồng (Hai trăm năm mươi triệu đồng)

 

                                            Quảng Nam, ngày 03 tháng 5 năm 2012

                                                        Võ sư Trần Xuân Mẫn

                                                Chủ tịch Hội – Trưởng Ban NCKH

                                                 Hội Võ thuật CT tỉnh Quảng Nam

                                     

 

 

 

 

Tác giả bài viết: Võ đường Kỳ Sơn
Từ khóa:

n/a

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Hội võ thuật cổ truyền Tỉnh Quảng Nam

                      

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT Được thêm vào: 14:40 ICT Thứ năm, 07/02/2013 LỚP VÕ THUẬT MẦM NON VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN CŨNG ĐANG TẬP LUYỆN ĐỂ BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI CHUNG VỚI CÁC ANH CHỊ LỚN TUỔI TRONG DỊP TẾT QUÍ TỴ SẮP ĐẾN     ...

Liên hệ

Liên hệ võ đường Kỳ Sơn (Tổ đường): 

   51/2 Phan Châu Trinh , Hội An, Quảng Nam, Việt Nam

  +84983 114 769

 kyson160649@gmail.com

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 64
  • Hôm nay: 1495
  • Tháng hiện tại: 38094
  • Tổng lượt truy cập: 5087140

Liên Kết

Liên Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam

---------------------------------

Từ trái qua phải: Gills Truong, Trần Xuân Mẫn, Huỳnh Hùng Mai


Nên mua thiết bị vệ sinh của hãng nào
Nên mua thiết bị vệ sinh của hãng nào