KỸ THUẬT THI ĐẤU VÕ ĐÀI TRONG VÒNG 100 NĂM QUA

Đăng lúc: Thứ tư - 09/07/2014 15:42 - Người đăng bài viết: kyson01
KỸ THUẬT THI ĐẤU VÕ ĐÀI TRONG VÒNG 100 NĂM QUA

KỸ THUẬT THI ĐẤU VÕ ĐÀI TRONG VÒNG 100 NĂM QUA

KỸ THUẬT THI ĐẤU VÕ ĐÀI

TRONG VÒNG 100 NĂM QUA

 

                                                                                        * Võ sư Trần Xuân Mẫn

      Khi tìm hiểu, nghiên cứu kỹ thuật võ cổ truyền Việt Nam (Võ Ta) dưới hình thức thi đấu võ đài trong khoảng thời gian 100 năm đến ngày nay, chúng tôi thấy võ đài có hai “bộ mặt” rất khác nhau gắn liền với hai thời kỳ thay đổi về kỹ thuật trên sàn đài.

      Từ năm 1925 về trước, khi thượng đài các võ sĩ sử dụng “ngựa tứ bình” (1) phối hợp với đôi tay bông quyền tạo ra những trận đài dù sát phạt đến mấy cũng vẫn mang hình thức “vừa thi đấu vừa biểu diễn”.

      Do ngựa tứ bình di chuyển thấp với động tác múa tay liên tục theo hình thức bông “chuyền” (2) cùng với các thế lặn, hụp, trồi lên hốt ngựa (3) làm cho hai võ sĩ quầng lấy nhau lúc lên cao, lúc xuống thấp tạo ra hình ảnh phong phú, đa dạng trong thi đấu.

      Đặc điểm thi đấu của ngựa tứ bình cũng thường giữ một tốc độ chừng mực với các bước tấn (tiến tới), thối (lui về), hoành bộ (bỏ chân ngang) và chỉ tăng tốc độ chớp nhoáng khi áp sát địch thủ nên người võ sĩ thể hiện rõ nét các đòn, thế khi tấn công cũng như khi phòng thủ.

      Hai yếu tố trên đã tạo cho hiệu quả của một đòn đánh hoặc một chuỗi đòn đánh trong cuộc đấu võ là kết quả cân bằng giữa hai năng lực của một người võ sĩ: “Tài năng” (thực hiện kỹ thuật mạnh, nhanh, chính xác khi tung đòn tấn công, cản phá) và “Trí tuệ” (phán đoán tình huống một cách nhạy bén, kịp thời trong biến thế, phản công).

      Chính vì vậy mà ngày xưa các võ sĩ thể hiện rõ từng thế võ đã học, ví dụ:

      - Sử dụng thế “Tiên ông túy tửu” (ông Tiên say rượu) để đánh lừa đối phương, dùng kế điệu hổ ly sơn đưa đối phương vào bẫy trận mà đánh.

      - Sử dụng thế “Tấn nhược kình ngư xung đỉnh thượng” (cá kình phóng lên tấn công vùng thượng bộ) để áp đảo đối phương đang rơi vào thế suy yếu hoặc đang lộ rõ nhược điểm để hở vùng thượng bộ (từ cổ trở lên)

      - Sử dụng thế “Bàng Phi cản lộ” (Bàng Phi chặn đường), lui về một bước cho đối phương áp sát rồi xoay lưng phản đòn bằng chỏ lật hoặc cẳng tay đánh nghịch vào cổ đối phương để đối phó với địch thủ chủ quan hung hăng áp đảo.

      …

      Các võ sĩ ngày xưa còn khắc chế đòn thế của nhau bằng cách áp dụng từng cặp thế công – thủ đã học, ví dụ như hai cặp thế khắc chế sau đây:

      1. “Mãnh hổ ỷ thế phụ kiên,

      Xuyên long quá hải ta liền phá ngay”

      Khi đối phương ở phía sau dùng hai bàn tay chộp lấy hai vai của ta ( phụ kiên) và đánh mạnh gối lên lưng của ta (như cọp dữ = mãnh hổ) thì ta hạ thấp người xuống, thọc chân lui về phía sau lót vào sau chân đối phương rồi trườn lên như rồng bay qua biển (xuyên long quá hải), đánh hai chỏ liên tiếp từ dưới lên bụng đối phương làm đối phương ngã bật ngửa.

      2. “Song phi dù có phiên đằng,

      Khinh thân tấn bộ đả tăng liên hoàn”

      Khi đối phương nhảy lên cao, đá cả hai chân nhanh như chớp (Song phi phiên đằng) thì ta vẫn bình tĩnh lướt lên nhẹ nhàng, nhanh nhẹn để áp sát bên dưới đối phương rồi dùng song quyền phản đòn liên tục từ dưới đánh lên (đả tăng liên hoàn)

      Có lẽ vì lối thi đấu của các võ sĩ như thế mà các trận võ đài ngày xưa dù được tổ chức trong điều kiện thiếu thốn, hình thức đơn sơ nhưng đêm nào cũng thu hút rất đông khán giả đến xem. Xem xong rồi, về nhà khán giả vẫn còn xuýt xoa, ca tụng và bàn tán về tài nghệ của từng võ sĩ trong cả tháng trời, cả năm trời sau đó.

      Và cũng chính lối thi đấu như thế đã làm cho các trận võ đài nguốm màu sắc lãng mạn (romantique); Võ sĩ tung hoành trên võ đài như một người nghệ sĩ đang biểu diễn một thứ nghệ thuật mà họ hết lòng say mê với nó.

      Thực ra thì tính chất lãng mạng không phải chỉ có trong các trận thư hùng trên võ đài mà có cả ở những cuộc so tài dưới đất. Nhân đây, tôi xin kể lại một cuộc đọ sức ở Quảng Nam, cách nay trên 60 năm, khá đầy chất nghệ sĩ giữa hai võ sĩ Chánh Lơn và Năm Tường :

      Trong một dịp trà dư, tửu hậu giữa những hào kiệt "ăn to nói lớn, ruột thẳng như ruột ngựa" tại quán cao lầu Ông Cảnh (một quán ăn nổi tiếng về món đặc sản cao lầu của phố cổ Hội An vào khoảng những năm 50 của thế kỷ trước), mọi người đề nghị hai võ sĩ Chánh Lơn và Năm Tường giao đấu trên hai chiếc ghế mặt vuông 30 cm x 30 cm, ai bị đối phương làm ngã xuống đất phải chịu thua. Không ngờ, trong lúc cao hứng cả hai võ sĩ đã nhận lời đấu võ trong điều kiện đó trên bãi cát biển Cửa Đại. Thế là một trận đấu võ "vô tiền khoáng hậu" ở xứ này dễ dàng được bày ra.

      Đứng trên ghế mà làm ghế di chuyển thăng bằng được trên cát là một việc thật khó khăn, nên hai ông nghiêng người cho chiếc ghế nảy hai chân lên khỏi mặt cát và lắc người cho hai chân ghế còn lại thay nhau dở lên, đi tới, đi lui để tiếp cận nhau. Trận đấu diễn ra hết sức ngoạn mục với hai thân hình chao lượn, lắc lư, lúc tiến, lúc lùi, chân lái ghế, tay tung đòn giữa những tràng pháo tay khích lệ của bằng hữu.

      Trận đấu kéo dài đến gần mươi phút, thân hình của cả hai võ sĩ đều đẫm ướt mồ hôi mà vẫn không có kẻ thắng, người bại. Những người mục kích buổi so tài hôm ấy đều thấy có những lúc tình thế gần như hoàn toàn bất lợi cho người này rồi lại đến lúc hết sức bất lợi cho người kia nhưng không có ai trong hai võ sĩ cố tình tranh thắng.

      Bây giờ xin trở lại vấn đề đã đặt ra…

      Sau năm 1925 đến năm 1930 và ở một số địa phương còn kéo dài vài mươi năm sau đó, tại các võ đường vẫn còn hình thức các võ sĩ “tay bắt bông, chân bỏ bộ” khi quầng nhau dưới sân đất. Tuy nhiên, hình thái của các trận thi đấu trên võ đài đã chuyển sang một giai đoạn mới: Giai đoạn ngựa tứ bình đã được thay thế bởi “ngựa hồng mao” (4), mô phỏng theo bộ pháp Quyền Anh với hai chân thường xuyên di chuyển nhón gót, thẳng gối, lướt nhanh trên sàn đài và hai tay phải mang găng, thường xuyên ôm giữ thượng - trung bộ một cách chặc chẽ.

      Bước sang giai đoạn này, người võ sĩ chỉ có một mục tiêu duy nhất là đánh thắng, thắng càng nhanh càng tốt nên kỹ thuật di chuyển, phòng thủ và tấn công của võ sĩ trên sàn đài được đơn giản hóa, thu hẹp lại.

      Chính yếu tố hiệu quả trở thành mục tiêu duy nhất của người võ sĩ đã làm cho võ đài mang đầy tính thực dụng, những đường nét hoa mĩ, những đòn thế kinh điển võ cổ truyền trong thi đấu vắng dần rồi mất hẳn trên các võ đài.

      Bất cứ một loại hình nghệ thuật nào (điêu khắc, hội họa, âm nhạc, sân khấu, văn chương, điện ảnh…) hay bất cứ một môn thi đấu thể thao nào (điền kinh, bóng đá, bơi lội, đua xe…) đều trải qua sự thay đổi của các thời kỳ để phát triển. Võ thuật cổ truyền Việt Nam cũng không thể không biến đổi, nhất là ngày nay võ thuật được xem là một môn thể dục thể thao rèn luyện sức khỏe, tu dưỡng đạo đức, điều chỉnh tính khí cho người tham gia chứ không còn thuần túy là một công cụ tự vệ, chiến đấu với kẻ thù.

      Tuy nhiên, ở góc cạnh chuyên môn và nghiên cứu bảo tồn đặc trưng của võ cổ truyền dân tộc, chúng ta cần xây dựng “phần đối luyện” mang đậm nét hình thái của võ đài ngày xưa, với các kỹ thuật truyền thống như: Di chuyển bộ pháp ngựa tứ bình, tay múa bông quyền hoa mĩ, phát thế, ra đòn khắc chế đúng đặc điểm kỹ thuật võ cổ truyền (Thủ bất ly thân, túc bất ly địa; Roi liên quyền tiếp; Roi liên quyền nội…). Những đòn thế lạ lẫm với võ cổ truyền, vay mượn của các môn võ khác, những kỹ thuật nhuốm màu sắc điện ảnh không cần phải sử dụng khi xây dựng phần đối luyện ./.

                                                                                                * TXM

____________________________________________________________

(1 và 4) Đọc bài “Tìm hiểu ngựa tứ bình” cùng tác giả trên các website: vothuatcotruyen.vn/home, voduongkyson.com.

(2) Tìm hiểu phần Bông Pháp - Căn bản công quyền thuật quy định của Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam.

(3) Tìm hiểu phần Thân Pháp - Căn bản công quyền thuật quy định của Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam.

Hình ảnh "bắt bông, bỏ bộ" của các võ sĩ ngày xưa

(Hồ Cưu và Hồ Cập, võ sĩ danh tiếng của Quảng Nam)

 

Hình ảnh thi đấu võ đài sau năm 1960

(Bên trái: Võ sĩ Jack Trần Văn Ba, Lam sơn võ đạo)

Tác giả bài viết: Võ sư Trần Xuân Mẫn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Hội võ thuật cổ truyền Tỉnh Quảng Nam

                      

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT Được thêm vào: 14:40 ICT Thứ năm, 07/02/2013 LỚP VÕ THUẬT MẦM NON VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN CŨNG ĐANG TẬP LUYỆN ĐỂ BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI CHUNG VỚI CÁC ANH CHỊ LỚN TUỔI TRONG DỊP TẾT QUÍ TỴ SẮP ĐẾN     ...

Liên hệ

Liên hệ võ đường Kỳ Sơn (Tổ đường): 

   51/2 Phan Châu Trinh , Hội An, Quảng Nam, Việt Nam

  +84983 114 769

 kyson160649@gmail.com

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 72
  • Hôm nay: 777
  • Tháng hiện tại: 38972
  • Tổng lượt truy cập: 5088018

Liên Kết

Liên Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam

---------------------------------

Từ trái qua phải: Gills Truong, Trần Xuân Mẫn, Huỳnh Hùng Mai