XÀ QUYỀN

Đăng lúc: Chủ nhật - 23/02/2014 10:22 - Người đăng bài viết: kyson01
XÀ QUYỀN

XÀ QUYỀN

XÀ QUYỀN

                                                                                      * Võ sư Trần Xuân Mẫn

      “Xà Quyền” là một trong những bài võ cổ truyền Việt Nam được các võ phái, võ đường lưu truyền, giảng dạy trên cả ba miền đất nước. Cũng như các bài võ cổ truyền khác, tuy có cùng tên nhưng các bài Xà Quyền còn lưu truyền ở các vùng, miền, võ phái hiện nay chỉ giống nhau ở đặc trưng kỹ thuật nhu nhuyễn, không hoàn toàn giống nhau ở lời thiệu và thảo bộ (động tác, đòn, thế).

      Nghiên cứu về động tác và mục đích sử dụng các đòn thế, có thể chia các bài Xà Quyền thành hai nhóm: Nhóm thứ nhất bao gồm những bài có đặc điểm chuyên sử dụng các động tác chủ lực về đòn tay để tấn công và phòng thủ trong chiến đấu. Nhóm thứ hai bao gồm những bài có đặc điểm chuyên sử dụng các động tác xoay chuyển, uốn nắn cột sống để phát triển sức mạnh và độ dẻo dai trong việc rèn luyện thân pháp.

      Nhóm thứ nhất chuyên luyện về đòn tay nên tất cả những kỹ thuật, sức mạnh đều tập trung ở "thủ pháp". Thủ pháp của các bài Xà Quyền là những đòn khai thác bàn tay và ngón tay, tạo ra hình thức như đầu rắn. Có 3 hình thức đầu rắn thường thấy như sau:

      1. Đầu rắn tìm mồi: Đòn tay được tạo ra từ bàn tay mở ra, ngón tay cái gập lại ở khớp xương thứ hai kể từ trong ra, bốn ngón dài còn lại đều duỗi thẳng và khép chặc vào nhau, khớp xương cổ tay gập lại, tạo nên hình giống đầu con rắn ngậm miệng”. Thủ pháp này có 2 tư thế (Hình1, Hình 2) và tụ lực ở các đầu ngón tay của 4 ngón khép chặc.

      Khi chiến đấu, hai bàn tay thường hoán đổi vị trí cho nhau. Bàn tay ở trên luôn di động, trông rất giống đầu con rắn đang tìm mồi và bất ngờ tung ra những đòn đâm vào mắt hoặc yết hầu của đối thủ.

      2. Đầu rắn bắt mồi: Đòn tay được tạo ra từ bàn tay mở ra, cả năm ngón tay đều quặp cong lại, bốn ngón tay dài khép chặc vào nhau, lòng bàn tay hướng tới trước, tạo nên hình giống đầu con rắn há miệng”. Thủ pháp này tụ lực ở cả 5 ngón tay.

      Khi chiến đấu, hai bàn tay cũng thường hoán đổi vị trí cho nhau. Bàn tay ở  trên luôn di động, trông rất giống đầu con rắn đang hướng tới con mồi trước mặt và bất ngờ tung ra những đòn chộp vào mặt hoặc bóp vào cổ của đối thủ.

      3. Đầu rắn rình mồi: Đòn tay được tạo ra từ bàn tay khép lại, chụm các đầu ngón tay vào nhau, gập ở cổ tay cho các đầu ngón tay chỉ xuống đất, tạo nên hình giống đầu con rắn ngái ngủ”. Thủ pháp này tụ lực ở cổ tay.

      Khi chiến đấu, hai bàn tay cũng thường hoán đổi vị trí cho nhau. Cả 2 bàn tay luôn di động nhưng biên độ di động hẹp, tốc độ di động chậm, so với 2 thủ pháp “Đầu rắn tìm mồi” và “Đầu rắn bắt mồi”. Ở thủ pháp này, bàn tay trông rất giống đầu con rắn đang ngủ mơ màng vào ban ngày nhưng cả 2 bàn tay đều sẵn sàng gạt, chận, móc đòn tấn công của đối thủ.

      Sau khi gạt, chận, móc đòn tấn công của đối thủ, các bàn tay lập tức chuyển sang thủ pháp 1 (Đầu rắn tìm mồi) hoặc thủ pháp 2 (Đầu rắn bắt mồi) để phản công.

      Nhóm thứ hai chuyên luyện về thân pháp nên tất cả những kỹ thuật, sức mạnh đều tập trung ở cột sống và lấy hông, eo làm điểm xoay chuyển để luyện độ dẻo dai, bền bĩ cho thân pháp.

      Có thể nói rằng, trong muôn loài động vật, loài rắn là một trong những loài hiếm hoi có cột sống mạnh mẽ nhất. Không có chân nhưng rắn đi (bò) rất nhanh. Loài rắn gió còn có thể bay từ tán cây này sang tán cây khác chỉ bằng sự uốn, lượn, bật cột sống. Cột sống của rắn có từ khoảng 200 đến 400 đốt xương sống hoặc hơn và được cấu tạo đặc biệt giúp cho rắn có thể nuốt những con mồi lớn hơn thực quản và thân mình của rắn rất nhiều.

      Những bài quyền trong nhóm thứ hai không nhiều bằng nhóm thứ nhất nên rất ít người được tập luyện và biết đến. Khi luyện những bài quyền trong nhóm này, người tập luyện uốn éo toàn bộ cột sống, từ đốt sống cổ thứ nhất (trong 7 đốt sống cổ) ngay dưới hộp sọ, qua đến 12 đốt xương sống lưng và xuống đến đốt xương cuối cùng của 5 đốt xương thắt lưng.

      Viết đến đây, tôi nhớ lại kỷ niệm lần đầu tiên tôi được trợ lý cho võ sư Đặng Công Lý, Trưởng đoàn Võ cổ truyền tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, dẫn quân tham gia Giải Võ thuật cổ truyền toàn quốc lần thứ 3, vào tháng 12 năm 1990 tại thành phố Qui Nhơn, tỉnh Bình Định. Trong thời kỳ đó, các đoàn mạnh nhất cả nước có Bình Định do võ sư Kim Dũng dẫn đầu, Hà Nội do Xuân Thi và Đỗ Hóa dẫn đầu, Sông Bé do bà Năm Sông Bé dẫn đầu và Tây Ninh do võ sư Hoàng Tùng dẫn đầu. Tại giải này, tôi đã chứng kiến một võ sĩ Bình Định thi triển một bài Xà Quyền thuộc nhóm thứ hai, độc đáo đến mức mà mãi đến bây giờ, hai mươi lăm năm sau, tôi vẫn còn ngưỡng mộ và luôn đau đáu đi tìm để xem lại bài quyền ấy mà không thể nào gặp được.

      Khi thi triển bài quyền này, người võ sĩ trông giống như một mảng xà , rất giống rắn hổ mang, kéo dãn toàn thân theo đủ mọi chiều, đủ mọi tư thế trườn, bò, uốn, lượn, nẩy, xoắn…trên hai cẳng chân và đầu gối suốt gần mười phút đồng hồ mà vẫn thu hút người xem tập trung chú ý. Khi kết thúc bài quyền, người võ sĩ đứng lên, cúi chào thì hai bàn chân đã đứng trên một vũng mồ hôi từ thân thể của anh tiết ra. Xem thấy tận mắt như thế phải khâm phục nội lực sung mãn và sức mạnh vô song của cột sống người võ sĩ Bình Định ấy.

      Tuy thế, tôi nghĩ đây là một bài quyền đặc dị, rât hiếm hoi, chỉ luyện cột sống ở tư thế ngồi và quỳ gối. Đa số các bài Xà Quyền khác dù thuộc nhóm một chuyên luyện thủ pháp nhưng vẫn có nhiều động tác tập thân pháp và ngược lại, những bài thuộc nhóm hai chuyên luyện thân pháp vẫn có nhiều động tác tập thủ pháp. Tuy nhiên các bài quyền này dù chuyên luyện thủ pháp hay thân pháp đều tập trong tư thế đứng chứ không ngồi và quỳ gối như bài Xà Quyền của một môn phái Bình Định mà tôi đề cập đến ở trên.

      Trong quá trình tập trung sưu tầm các bài Xà Quyền trong hai năm qua, tôi đã gặp một bài mang tên là “Độc Xà” có số lượng động tác gần như phân đều cho hai bộ phận chuyên luyện thủ pháp và thân pháp, nhưng những động tác chủ luyện cột sống cũng chỉ ở trong tư thế đứng.

      Bài Độc Xà nói trên được huấn luyện viên Trần Tiến, học trò của cố võ sư Lê Hoan (người sáng lập Ngũ Long Quyền) nắm giữ và lưu truyền tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam.

      Lời thiệu của bài Độc Xà rất bình dị, dễ hiểu, chỉ có một đôi câu dùng từ Hán Việt như “Cao hạ hồi thiên trình lưỡng dục” và “Nguyệt quật thăng bình thắng bộ lai” chưa được rõ nghĩa lắm. Xin chép ra đây toàn bộ bài thiệu như sau:

      “Độc Xà tay mặt* đánh qua

      Chân về quét gót, đánh mà Vân Tiên

      Một tay trở lại cho liền

      Tam tinh đánh gấp phải truyền nhị linh

      Thế này thiên hạ đều kinh

      Ba rồng lấy nước trên mây trở về

      Cao hạ hồi thiên trình lưỡng dục

      Tứ chi uyển chuyển mạc thiên tài

      Long đầu hổ phách xà long nghịch

      Nguyệt quật thăng bình thắng bộ lai”

      Ghi chú: “Tay mặt” theo tiếng giọng miền Trung có nghĩa là “tay phải”

     Việc có một số câu thiệu chưa được rõ nghĩa như đã trình bày ở trên có lẽ do tam sao thất bổn.

      Để tiện đường tìm hiểu thêm, tôi xin giới thiệu bài thiệu của một bài xà quyền khác cũng có tên là “Độc Xà”. Bài này do võ sư trẻ Đỗ Thanh Minh cung cấp, theo anh cho biết thì anh đã học bài này với một người thầy tên “Chín Lùn” tại Hội An. Theo tôi thì bài thiệu này là dị bản của bài thiệu phái Ngũ Long Quyền ở huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, vì có nhiều câu giống nhau, trại chữ giữa hai bài. Bài thiệu như sau:

      “Độc Xà tay phải đánh sang

      Lui chân quét gót, đánh vào huyệt trung

      Tay phải trả lại chu liên

      Tam tinh tiếp cước về miền duy linh

      Thế này thiên hạ đều kinh

      Ba rồng lấy nước trên mây trở về

      Bạch hạc hồi kinh trình phượng dực

      Tứ chi uyển chuyển mạc thiên tài

      Long đầu hổ phách xà long nghịch

      Nguyệt nhật thân hình bán bộ lai”

      Xà Quyền cũng như các bài Hổ Quyền, Hầu Quyền, Hạc Quyền, Miêu Quyền… là những bài quyền rất đặc dị và mang đậm đặc trưng võ cổ truyền dân tộc, có động tác đẹp mắt và thực dụng trong chiến đấu cũng như trong việc luyện nội lực, rất cần được bảo tồn và lưu truyền cho đời sau.

      Những người học được các bài quyền này có cơ duyên rất lớn nên cần chuyên tâm gìn giữ như báu vật trong di sản, đừng vì bất cứ lý do gì hoặc suy nghĩ chủ quan mà sửa đổi động tác hoặc vội vàng thay đổi lời thiệu đang nắm giữ ./.

                                                             * TXM

THỦ PHÁP "RẮN TÌM MỒI)

 

THỦ PHÁP "RẮN RÌNH MỒI"

 

THỦ PHÁP "RẮN BẮT MỒI"

 

 

 

 

Tác giả bài viết: Võ sư Trần Xuân Mẫn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Hội võ thuật cổ truyền Tỉnh Quảng Nam

                      

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT Được thêm vào: 14:40 ICT Thứ năm, 07/02/2013 LỚP VÕ THUẬT MẦM NON VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN CŨNG ĐANG TẬP LUYỆN ĐỂ BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI CHUNG VỚI CÁC ANH CHỊ LỚN TUỔI TRONG DỊP TẾT QUÍ TỴ SẮP ĐẾN     ...

Liên hệ

Liên hệ võ đường Kỳ Sơn (Tổ đường): 

   51/2 Phan Châu Trinh , Hội An, Quảng Nam, Việt Nam

  +84983 114 769

 kyson160649@gmail.com

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 69
  • Hôm nay: 1500
  • Tháng hiện tại: 38099
  • Tổng lượt truy cập: 5087145

Liên Kết

Liên Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam

---------------------------------

Từ trái qua phải: Gills Truong, Trần Xuân Mẫn, Huỳnh Hùng Mai