NGHI THỨC, TẬP QUÁN VÕ CỔ TRUYỀN VIỆT NAM

Đăng lúc: Thứ ba - 30/08/2011 09:04 - Người đăng bài viết: kyson01
Giỗ Tổ tại võ đường Kỳ Sơn, Tháng chạp Tân Mão-2011

Giỗ Tổ tại võ đường Kỳ Sơn, Tháng chạp Tân Mão-2011

Võ cổ truyền Việt Nam có một đời sống văn hoá "rất riêng" nhưng cũng rất "ruột rà, máu thịt" với những loại hình văn hoá khác trong cộng đồng văn hoá dân tộc Việt

MỘT SỐ NGHI THỨC VÀ TẬP QUÁN

TRONG SINH HOẠT "LÀNG" VÕ CỔ TRUYỀN VIỆT NAM

                                                                                                                       * Võ sư Trần Xuân Mẫn

Đi sâu tìm hiểu sinh hoạt ở các võ đường Võ cổ truyền Việt Nam, người ta thấy sự sâu nặng của mối quan hệ Thầy-Trò, Anh-Em đồng môn được xác lập không biết từ bao giờ, dù không thành văn tự nhưng cứ mãi mãi được gìn giữ và ngày càng được củng cố, phát huy. Mối quan hệ đó được biểu hiện rất rõ ở nghi thức, lễ lạc và tập quán trong sinh hoạt hằng ngày.

Hầu hết các nghi thức võ cổ truyền, kể cả lễ trọng như lễ Giỗ Tổ, lễ Nhập môn, Xuất sư, lễ Gác kiếm... đều được tổ chức giản dị, lấy phép tắc, lễ nghĩa làm chính. Hình thức nghi lễ chỉ cốt đạt được sự uy nghiêm nhằm giáo dục, gợi mở tâm thức tự giác, thuần thành ở mỗi môn sinh đối với sự nghiệp võ đạo và tiền đồ môn phái. Những nghi thức rườm rà và kéo dài việc tế lễ nhiều giờ liền hầu như không có.

Anh em đồng môn thế hệ thứ 3 của võ đường Kỳ Sơn

tại lễ Giỗ Tổ, ngày 22 tháng chạp năm Tân Mão-2011

Theo một tập tư liệu cổ tìm thấy ở võ đường Thanh Long (thị trấn Bồng Sơn, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định) thì Lễ Giỗ Tổ Võ được tổ chức tóm lược như sau:

Ở giữa khu vực hành lễ, 3 bàn thờ Xung Thiên, Phát Đầu và Hổ Đầu được  bài trí liên tiếp nhau theo hàng dọc. Hai bên trái, phải có 4 bàn thờ tả, hữu ban là Tiểu Đầu, Hổ Đầu, Ngũ Bộ, Đăng Đầu. Ngoài ra, còn có 4 bàn vệ tiền ở phía trước và bàn Cúng Đất.

Về lễ vật, qui định cụ thể gồm có: Áo, hia, mão Xung Thiên màu vàng; Áo, hia, mão Cửu Phụng màu đỏ; Áo, hia, mão Xuân Thu màu lam; Áo, hia, mão Hổ Đầu màu tía ngũ sắc.

Trong lời vái (khấn), ghi rõ các vị Thần như sau: Cửu Thiên Huyền Nữ Thánh Tổ Chư Quân, Quan Công Đế Thánh Chơn Quân, Hưu Vu Thánh Tổ Chơn Quân, Tiên Sư, Tổ Sư, Tôn Sư, Võ Dũng Địch Tướng Mãnh Lại Phán Quan, Vũ Lâm Đại Tướng Tôn Sư, Hào Đức, Thổ Đức, Thập Nhị Tiên Nương, Hộ Chúng Tiền Hiền Khai Khẩn, Hậu Hiền Khai Khẩn, Liệt vị Tôn Sư, Hữu Ban liệt vị, Tả Ban liệt vị, Ngũ Phương Thổ Công, Chủ Ngung Đại Thần, Thập Chúng Cô Hồn, Thiện Nam Tín Nữ, Thiên thiên Lực Sĩ, Vạn vạn Tinh Binh.

Lời cầu khấn cũng khá hàm súc: "... Giáo dĩ côn, quyền, ty đắc cập thời chi học hiệu... Hạnh đắc, thành tài, thảo nội tinh tường, lưu truyền tinh thục...thừa thắng tranh tiên...Nghệ tấn, túc thăng, tứ dĩ khương ninh... hàm môn bá phước..."

Nghi thức trên chỉ là trường hợp đặc biệt của một võ phái. Hơn nữa, tập tư liệu này được truyền đến võ sư Nguyễn Văn Đấy đã đến đời thứ năm, nên có khả năng nghi thức trên được xây dựng vào thời kỳ võ Tây Sơn đang thịnh hành với vị thế một môn võ độc tôn được sự hỗ trợ của chính quyền Tây Sơn đương thời.

Về sau, nhất là trong thời kỳ hai cuộc chiến tranh kéo dài trên trăm năm, lễ Giỗ Tổ Võ được tổ chức giản dị hơn nhiều. Có thể ghi nhận cách tổ chức của các võ đường, võ phái như sau:

Lễ vật chỉ cốt yếu là hương, đèn, hoa, quả, bánh thổ sản địa phương, những ly nước trong vắt và tợ thịt thăng heo để cúng Ông Hổ. Một bàn riêng cúng đất đặt giữa sân tập có cơm vắt, áo giấy, gạo muối, hương đèn, hoa, quả...

Lời khấn cũng chỉ hướng về Tổ sư, Tiên sư, Tôn sư (Thầy dạy trực tiếp đã qua đời), Liệt Thánh, Chư Thần, Thổ Công, Thổ Địa. Cũng có một số võ đường khấn Đạt Ma Sư Tổ, Chí Thiện Thiền Sư, Ngũ Mai Lão Ni...

Gần đây, chúng tôi sưu tầm được một bản văn Giỗ Tổ Võ có lời thuần Việt ngữ, giản dị mà ý nghĩa sâu nặng, trong đó có đoạn như sau:

"Kẻ lập Văn như sông, nước tươi màu,

Người dựng Võ như biển sâu thăm thẳm.

Văn gọi người đời khỏi nẻo đường mê đắm,

Võ dựng chí hùng xây đắp cõi non sông.

Chí Tiền nhân muôn thuở nghiệp anh hùng,

Trung kiên mãi với lời thề Môn phái...

Bàn tay thép đặt trên tim nhân ái,

Vững như thành giữa giông tố phong sương.

Chông gai nào mong tách lối, chia đường,

Trước dòng Việt quật cường tình Võ Đạo..."

Về văn Giỗ Thầy dạy võ cũng giản dị mà thuần thành, sâu sắc tình nghĩa. Lão võ sư Nguyễn Bầu ở Quảng Nam, năm nay gần 90 tuổi, đã từng viết văn tế  sư phụ là cố võ sư Lưu Thanh Bình khi còn sống lớn hơn ông chỉ vài tuổi, có đoạn như sau:

" ... Đường công danh càng nhìn quảng đại,

Nghĩa Thầy-Trò nghĩ lại khó quên.

Vái cùng sư phụ linh thiêng,

Chứng lòng đệ tử đáp đền ơn xưa..."

Sau ngày đất nước thống nhất, nhất là sau khi Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam ra đời vào năm 1991, phong trào võ cổ truyền Việt Nam được khôi phục và phát triển, tạo điều kiện cho các võ đường xây dựng lại nghi thức Giỗ Tổ chỉnh chu hơn. Ngoài lễ dâng hương, có nhiều võ phái tuyên đọc Lược sử về thân thế, sự nghiệp và đức hạnh của vị Thầy sáng lập võ đường, võ phái, có lễ dâng binh khí, múa lân, đánh trống, chiêng hành lễ.

Trong cách thu nhận học trò, hầu như vị thầy nào cũng nhắm tướng mạo của người đến xin học để quyết định. Về thủ tục "bái sư, nhập môn" thì tuỳ theo ý tứ của Thầy. Thường thì người thầy đưa học trò đến trước bàn thờ Tổ, đứng nghiêm, chắp tay trước ngực. Thầy thắp hương khấn cáo việc nhận môn sinh. Học trò được Thầy hướng dẫn tự khấn tên, tuổi và cầu xin Tổ Võ phù hộ, trợ lực cho khoẻ mạnh, thăng tiến trong việc rèn luyện võ công, tu dưỡng đạo đức. Có thầy buộc học trò học thuộc môn quy hoặc lời nguyện của môn phái trước khi nhập môn. Cũng có thầy dùng một con gà trống luộc sẵn thêm vào lễ vật cúng nhập sân. Sau khi cúng xong, thầy "xem giò gà" để đoán hậu vận võ nghiệp của học trò.

Đối với một số võ sư danh tiếng, có nhiều công trạng với môn phái, học trò tổ chức lễ mừng thọ cho thầy (như lão võ sư Mai Văn Phát, Phạm Cô Gia ở thành phố Hồ Chí Minh). Cá biệt cũng có trường hợp lão võ sư tổ chức Lễ Gác Kiếm (như võ sư, đại lực sĩ Hà Châu) để "rửa tay", gác lại chuyện giang hồ, trở về nếp sống vui thú điền viên, cầm, kỳ, thi, hoạ. Thực tế, dù có tổ chức lễ hay không, sau thời gian "gác kiếm", các Thầy vẫn sáng tập dưỡng sinh, khí công, tối toạ thiền, có thầy ban ngày viết sách nghiên cứu võ thuật, ghi hồi ký để lại kinh nghiệm cho đời sau, có thầy làm thơ trò chuyện với cỏ, cây, hoa, lá, những thầy có điều kiện thì ngao du sơn thủy, thăm viếng đồng đạo võ lâm. Cuộc sống đó cũng nhằm tu tâm, dưỡng chí, sống nếp võ đạo cho đến cuối cuộc đời.

Trong "làng" Võ cổ truyền Việt Nam còn có một số tập quán như sau:

1. Lập Môn phái:

Không phải là tổ chức pháp quy như võ đường hoặc câu lạc bộ, môn phái được hình thành trên cơ sở tự nguyện của một tập thể gồm những người có cùng một người thầy dạy võ, cùng nguồn gốc võ đường và có cùng mục đích muốn bảo tồn và phát triển sự nghiệp võ thuật của các vị thầy quá cố.

2. Đặt tên võ đường, môn phái theo biệt lệ:

Tên của võ đường hoặc môn phái thường dựa vào những yếu tố như sau:

- Dựa vào tên của người thầy sáng lập võ đường, môn phái như: Tây Sơn Xuân Bình, Phạm Cô Gia phái (TP HCM), Hồ Tấn (Tam Kỳ), Tấn Vương (Đà Nẵng),...

- Dựa vào hiệu tự của người thầy sáng lập võ đường, môn phái như: Kim Kê (TP HCM), Phi Long (Nha Trang), Sa Vân Môn (Đà Lạt)...

- Dựa vào tên linh vật như: Hắc Hổ, Hắc Miêu (Đà Nẵng), Hắc Long Môn, Thanh Long Võ Đạo (TP HCM), Long Hổ Môn (Quảng Ngãi), Long Xà (Quảng Nam)...

- Dựa vào tên núi, sông, quê hương như: Trung Sơn Võ Đạo (TP HCM), Nam Hồng Sơn (Hà Nội)...

- Dựa vào kỳ tích, huyền thoại, lịch sử như: Tân Khánh Bà Trà (TP HCM), Kỳ Sơn, Ngũ Phụng Sơn (Quảng Nam), Sa Long Cương (Bình Định), Lam Sơn Võ Đạo (Đồng Nai), Trần Hưng Đạo (Lâm Đồng)...

- Dựa vào tên gốc từ võ Trung Hoa như: Nội Gia Quyền, Phật Gia Quyền, Hồng Gia, Sơn Đông, Kiến An Việt Nam ...

3. Học trò mang họ Thầy hoặc hiệu võ đường:

Một số võ đường, lò võ có lệ lấy họ hoặc hiệu của người Thầy, của võ đường để đặt tên cho môn sinh khi thượng đài thi đấu như: Tấn Tương Lai, Tấn Ninh, Phi Long Tuấn, Lý Xuân Hiệp, Minh Sang, Ngô Khẩn...

Ở trên chỉ là một số nét phác hoạ, không thể nói hết về những tập quán, nghi thức cổ truyền của "làng" Võ cổ truyền Việt Nam, nhưng với chừng đó cũng đã cho ta thấy Võ cổ truyền Việt Nam có một đời sống văn hoá "rất riêng" nhưng cũng rất "ruột rà, máu thịt" với những loại hình văn hoá khác trong cộng đồng văn hoá dân tộc Việt ./.

Anh em đồng môn thế hệ thứ 2 và thứ 3 võ đường Kỳ Sơn (Môn phái KỲ SƠN VÕ)

                   thăm mộ thầy TRƯƠNG CHƯỞNG, Sáng lập tổ VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN                                                                     

Tác giả bài viết: Võ sư Trần Xuân Mẫn
Từ khóa:

văn hoá

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 8 trong 2 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Hội võ thuật cổ truyền Tỉnh Quảng Nam

                      

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT Được thêm vào: 14:40 ICT Thứ năm, 07/02/2013 LỚP VÕ THUẬT MẦM NON VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN CŨNG ĐANG TẬP LUYỆN ĐỂ BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI CHUNG VỚI CÁC ANH CHỊ LỚN TUỔI TRONG DỊP TẾT QUÍ TỴ SẮP ĐẾN     ...

Liên hệ

Liên hệ võ đường Kỳ Sơn (Tổ đường): 

   51/2 Phan Châu Trinh , Hội An, Quảng Nam, Việt Nam

  +84983 114 769

 kyson160649@gmail.com

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 25
  • Khách viếng thăm: 24
  • Máy chủ tìm kiếm: 1
  • Hôm nay: 614
  • Tháng hiện tại: 26048
  • Tổng lượt truy cập: 5018311

Liên Kết

Liên Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam

---------------------------------

Từ trái qua phải: Gills Truong, Trần Xuân Mẫn, Huỳnh Hùng Mai