TỔ VÕ VÀ GIỖ TỔ NGHIỆP VÕ

Đăng lúc: Thứ hai - 20/01/2014 08:35 - Người đăng bài viết: kyson01
TỔ VÕ VÀ GIỖ TỔ NGHIỆP VÕ

TỔ VÕ VÀ GIỖ TỔ NGHIỆP VÕ

Bài viết dành cho huynh đệ đồng môn và học trò nhân ngày Giỗ Tổ Võ của võ đường Kỳ Sơn, 22 tháng chạp âm lịch năm Quý Tỵ-2014 *Võ sư Trần Xuân Mẫn

TỔ VÕ VÀ GIỖ TỔ NGHIỆP VÕ

                                                                                          * Võ Sư Trần Xuân Mẫn

      Giỗ Tổ (Tổ nghề, Tổ nghiệp) vốn từ xa xưa đã là thông lệ trong sinh hoạt văn hóa truyền thống của nhân dân ta.

      Lúc đầu, giỗ Tổ là “thông lệ” được tổ chức đơn giản, những người cùng làm một nghề tụ họp nhau lại một nơi, lập bàn thờ, đốt hương đèn, cúng vái rồi ăn uống, vui chơi và cùng nhau bàn bạc công việc liên quan đến nghề nghiệp.

      Về sau, giỗ Tổ phát triển thành “lễ lệ”, việc tổ chức được chăm chút với nhiều nghi thức như trang trí khu vực hành lễ có cờ xí, nghi, trượng, chiêng, trống; Lập bàn thờ Tổ có các tầng cao thấp được phân chia thứ bậc, hai bên có bàn tả ban, hữu ban; Người hành lễ mặc lễ phục có áo dài rộng, đội mão, đi hia với các màu đỏ, vàng, tía; Dâng hương, dâng hoa quả, đọc văn tế. Sau lễ thì có hội kèm theo với việc tổ chức các trò vui chơi cộng đồng như múa lân, diễu rồng, cờ người, đấu vật, chọi gà, bài chòi, có nơi còn tổ chức hát bội…

      Hầu hết các nghề đều Giỗ Tổ một lần vào một ngày nhất định trong năm  nhưng cũng có nghề như nghề Xây dựng, giỗ Tổ 2 lần, vào ngày 13 tháng 6 và ngày 20 tháng chạp âm lịch; Nghề Gò đồng giỗ Tổ vào 3 ngày trong năm là ngày mồng 6 tháng 2, 16 tháng 8 và 29 tháng 9 âm lịch.

      Nhiều nơi trên khắp đất nước ta, ngày giỗ Tổ nghề được xem như lễ hội truyền thống của dân tộc, chẳng hạn như:

      - Hội làng Thị Tứ thuộc thị trấn Đập Đá, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định mở vào ngày 12 tháng 2 âm lịch để giỗ Tổ nghề rèn,

      - Hội làng La Xuyên ở xã Yên Ninh, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định mở vào ngày 11 tháng 3 âm lịch để giỗ Tổ nghề chạm gỗ truyền thống.

      - Lễ hội giỗ Tổ nghề kim hoàn được tổ chức hàng năm tại quận 5, thành phố Hồ Chí Minh, từ ngày mồng 7 đến mồng 9 tháng 2 âm lịch.

      …

      Đối với Võ Ta, ngày nay gọi là Võ Cổ truyền Việt Nam, một trong những thông lệ từ lâu đời mà các võ đường luôn giữ gìn, tổ chức rất nghiêm túc là Giỗ Tổ Nghiệp Võ (Gọi tắt là Giỗ Tổ Võ).

      Ngày xưa, các võ đường đều do các thầy cao niên đứng ra thành lập và trực tiếp giảng dạy theo lối truyền khẩu, truyền tâm, vừa dạy võ thuật vừa giảng đạo lý. Vì thế, tiếng nói, lời dặn của các thầy được học trò rất xem trọng, gần như khắc cốt, ghi tâm và cứ thế mà đời trước truyền lại cho đời sau, tổ chức giỗ Tổ hằng năm không bao giờ bị xao lãng hay mất gốc.

      Theo thông lệ, các võ đường xưa tổ chức giỗ Tổ Võ mỗi năm một lần, vào những ngày cuối tháng chạp và trước lễ đưa ông Táo về Trời (ngày 23 tháng chạp âm lịch). Sau này có một số võ đường tổ chức Giỗ Thầy vào ngày mất của vị thầy sáng lập võ đường nhưng vẫn không vì thế mà bỏ thông lệ Giỗ Tổ.

      Người ta giải thích rằng Giỗ Thầy là để ghi nhớ công ơn của người trực tiếp giảng dạy hoặc sáng lập võ đường giảng dạy mình, còn Giỗ Tổ Võ là để tưởng nhớ công ơn Quốc Tổ, Tiên Tổ, các Anh hùng, Tiền nhân võ liệt, kể cả thầy của thầy mình, đã truyền dạy võ nghệ, giáo dưỡng con cháu muôn đời giữ nước, giữ nhà, giữ nghiệp Võ, tu thân, luyện chí.   

      Hình thức, nghi lễ Giỗ Tổ Võ có thay đổi tùy theo từng thời kỳ.

      Theo ghi chép ở một tập tư liệu cổ được tìm thấy tại võ đường Thanh Long (thị trấn Bồng Sơn, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định, có lẽ vào thời bình dưới triều Tây Sơn), lễ Giỗ Tổ Võ được tổ chức rất trọng thể với nhiều hình thức trang trí và nghi lễ đầy đủ như bên Văn ban: Khu vực hành lễ có 3 bàn thờ Xung Thiên, Phát Đầu, Hổ Đầu được bài trí lên tiếp nhau theo hàng dọc. Hai bên trái, phải có 4 bàn thờ tả, hữu ban là Tiểu Đầu, Hổ Đầu, Ngũ Bộ, Đăng Đầu. Ngoài ra, còn có 4 bàn vệ tiền ở phía trước và bàn Cúng Đất. Lễ vật gồm có: Áo, hia, mão Xung Thiên màu vàng; Áo, hia, mão Cửu Phụng màu đỏ; Áo, hia, mão Xuân Thu màu lam; Áo, hia, mão Hổ Đầu màu tía ngũ sắc…

      Trong thời buổi chiến tranh, hầu hết các võ đường ngày xưa đều tổ chức Giỗ Tổ Võ giản dị, chỉ cốt đạt được sự uy nghiêm, nhằm giáo dục, gợi mở tâm thức tự giác, thuần thành ở mỗi môn sinh đối với sự nghiệp võ đạo và tiền đồ môn phái.

      Ngày nay, đất nước thanh bình, đời sống kinh tế - văn hóa phát triển, các võ đường lại tổ chức Giỗ Tổ với những hình thức, nghi lễ được bổ sung trọng thể hơn, nhằm tôn vinh nghiệp Võ, xứng đáng với công đức to lớn của Tiền nhân Võ liệt và ngang tầm với các nghề, nghiệp khác.

      Tổ các nghề và Tổ Võ là ai?

      Tổ nghề (hay Đức Thánh Tổ, Tổ sư) là một hoặc nhiều người có công lớn đối với việc sáng lập và truyền bá một nghề nào đó. Tổ nghề thường là những người có thật, như: Ông Lỗ Ban là tổ nghề Xây dựng, ông Nguyễn Công Truyền là tổ nghề gò đồng, ông Đào Giã Tượng là tổ nghề rèn, Lão La là ông tổ nghề điêu khắc gỗ, bà Nguyễn Thị Sen (thứ phi của vua Đinh Tiên Hoàng) là tổ nghề may, các ông, bà Đào Tấn, Cao văn Lầu, Phạm Thị Trân  được tôn là tổ nghề sân khấu, Nguyễn Công Nghê là ông tổ nghề mộc. Nhiều nơi ở miền Nam thờ bà Nam Phương Hoàng Hậu (vợ vua Bảo Đại) như bà tổ nghề thêu hiện đại…; Nhưng cũng có nhiều nghề không khẳng định được Ông Tổ là ai, chẳng hạn như nghề cắt tóc, nghề sửa máy cơ khí…

      Việc xác định Ông Tổ của Võ Ta, võ Cổ truyền Việt Nam là ai thì đến nay vẫn chưa có câu trả lời chính danh. Dưới thời phong kiến, võ cổ truyền là công cụ duy nhất đánh giặc giữ nước, các triều đại vua, chúa đã xây dựng Võ Miếu ở  nhiều nơi như Hưng Yên, Hà Tĩnh, Phú Thọ, Huế, Thăng Long chỉ để thờ phụng các Võ nhân tiên liệt chứ không bận tâm khẳng định ai là Tổ Võ.

     Năm 1685, nhà Lê xây dựng Trung Liệt Miếu tức Võ Miếu ở Hà Nội để thờ các vị công thần nhà Lê, đầu tiên là Lê Lai. Ngoài ra, còn thờ Trần Hưng Đạo và một số nhân vật nhà Hán như Quản Tử, Tôn Tử…Từ thế kỷ 19, miếu được dời tới gò Đống Đa và thờ các quan nhà Nguyễn hy sinh trong chiến trận như Nguyễn Tri Phương, Hoàng Diệu, Trương Quốc Dụng, Đoàn Thọ, Nguyễn Cao… Từ năm 1946, Trung Liệt Miếu thờ cả vua Quang Trung.

      Năm 1835 dưới thời Minh Mạng, Vua cho xây dựng Võ Miếu ở Huế, dựng bia Tiến sĩ thể hiện sự chú trọng, đề cao nghiệp Võ. Bên trong Võ miếu, lập bài vị thờ các danh tướng Việt Nam như Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Hữu Dật, Tôn Thất Hội, Nguyễn Văn Trương… và một số danh tướng Trung quốc như: Quản Trọng, Lý Thạch, Hàn Tín, Trương Lương, Gia Cát Lượng, Quách Tử Nghi…

      Theo thiển nghĩ của người viết, ông cha ta ở các đời trước chỉ thờ phụng mà không tìm cách khẳng định Tổ Võ Việt Nam là một người cụ thể nào, đó là một điều chí lý. Sự không khẳng định đó có nghĩa là Tổ Võ chúng ta không phải là một người, các Ngài là 18 đời Vua Hùng, là các Anh hùng dân tộc, là các bậc Tiền nhân Võ Liệt, những người đã khai sáng và tô bồi nghiệp Võ từ đời này sang đời khác, để lại cho chúng ta một di sản Võ Nghiệp đồ sộ như ngày nay.

      Giỗ Tổ Võ là thể hiện tình thần "uống nước nhớ nguồn" và "tôn sư trọng đạo", là một nét văn hóa truyền thống cần được giữ gìn và phát huy, lưu truyền đến muôn đời sau.

      Đã là “con nhà võ” thì luôn lấy lòng thành kính mà giữ lấy chánh niệm rằng: Không phải biết Ông Tổ cụ thể là ai thì ta mới tổ chức Giỗ Tổ, cũng như không phải ông bà, cha mẹ đã qua đời có ăn được thì ta mới cúng.

     Thờ phụng, cúng giỗ là sự bày tỏ lòng biết ơn của người đời nay đối với người đời trước đã khuất, là sự làm gương của người đời nay cho con cháu, học trò của mình ở đời sau. Sự tiếp nối ấy cứ miên viễn, hòa nhập, tô bồi và bổ sung không ngừng vào dòng chảy văn hóa cuồn cuộn ngàn đời của dân tộc Việt Nam ta./.

                                                                                                 * TXM

 


 

 

 

 

Tác giả bài viết: Võ sư Trần Xuân Mẫn
Từ khóa:

n/a

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Hội võ thuật cổ truyền Tỉnh Quảng Nam

                      

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT Được thêm vào: 14:40 ICT Thứ năm, 07/02/2013 LỚP VÕ THUẬT MẦM NON VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN CŨNG ĐANG TẬP LUYỆN ĐỂ BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI CHUNG VỚI CÁC ANH CHỊ LỚN TUỔI TRONG DỊP TẾT QUÍ TỴ SẮP ĐẾN     ...

Liên hệ

Liên hệ võ đường Kỳ Sơn (Tổ đường): 

   51/2 Phan Châu Trinh , Hội An, Quảng Nam, Việt Nam

  +84983 114 769

 kyson160649@gmail.com

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 25
  • Hôm nay: 654
  • Tháng hiện tại: 26088
  • Tổng lượt truy cập: 5018351

Liên Kết

Liên Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam

---------------------------------

Từ trái qua phải: Gills Truong, Trần Xuân Mẫn, Huỳnh Hùng Mai


Bán rượu vang Pháp
Các loại rượu vang Pháp nổi tiếng ngon trên thế giới.