HÌNH TƯỢNG LOÀI “KHỈ” TRONG VÕ THUẬT CỔ TRUYỀN

Đăng lúc: Thứ ba - 02/02/2016 11:24 - Người đăng bài viết: kyson01
HÌNH TƯỢNG LOÀI “KHỈ” TRONG VÕ THUẬT CỔ TRUYỀN

HÌNH TƯỢNG LOÀI “KHỈ” TRONG VÕ THUẬT CỔ TRUYỀN

HÌNH TƯỢNG LOÀI “KHỈ” TRONG VÕ THUẬT CỔ TRUYỀN

 

                                                           * Võ sư Trần Xuân Mẫn

      Hình tượng con khỉ được thấy trong tác phẩm, sản phẩm của một số loại hình nghệ thuật như hội họa, mỹ nghệ, văn chương, điện ảnh, dưới các hình thức tranh, ảnh, tượng, phù điêu, chuyện kể, phim truyện… nhưng cũng có rất nhiều trong võ thuật cổ truyền dân tộc.

      Trước hết, có những bài quyền (là bài tập võ thuật) được gọi là “Võ khỉ”. Những bài quyền này mang tên Hầu quyền, tay không có vũ khí; Hầu côn, tay sử dụng đoản côn; Hầu thương, tay sử dụng trường thương. Hầu hết những động tác của các bài quyền này đều mô phỏng theo các động tác, tư thế của loài khỉ, vượn trong hoạt động mưu sinh, tự vệ, chiến đấu chống lại kẻ thù như: Chạy, nhảy, leo trèo, nhào lộn, phi thân, bắt chụp, lôi kéo, quăng vật, bẻ gập, …

      Có những bài quyền không phải là võ khỉ nhưng chứa đựng những đoạn quyền bao gồm nhiều động tác tạo thành thế chiến đấu được mô phỏng theo động tác loài khỉ, vượn, chẳng hạn như:

       “Tấn nhứt đoản thối hồi lão khởi” (Khỉ già tiến một bước ngắn rồi lui về) trong bài Lão Mai Quyền.

      “Lão hầu tọa tĩnh qui” (Khỉ già ngồi tĩnh lặng) và “Thần hầu hiến quả” (Khỉ thần dâng quả) trong bài Phụng Hoàng Quyền.

      “Thượng bổng kỳ phong, thối bạch viên” (Vượn trắng quơ gậy trên cao như cờ lộng gió rồi lui về) trong bài roi Thái Sơn Côn.

      “Đảo thế hắc hầu” (Khỉ đen xoay ngược) trong bài quyền Thiền Sư

      “Truyền cao đê hạ sát hắc hầu” (Khỉ đen đưa gậy lên cao rồi đập xuống) trong bài Trường Côn.

      “Lão khởi tầm xà, tầm lâm đáo” (Khỉ già trở lại rừng, tìm rắn) trong bài Tây Sơn Thiết Xích.

      “Thối bộ liên ba, hổ hầu tranh đấu” (Lui liền ba bước, hổ khỉ hỗn chiến) trong bài thảo Ngũ Hành.

      Một số bài quyền võ cổ truyền dân tộc có nguồn gốc từ võ Trung Hoa cũng được xây dựng theo kiểu này, như:

      “Hạ mã tàng châu, bạch viên hiến quả” (Xuống ngựa giấu ngọc, vượn trắng dâng quả) và “Lão khởi thám hoa” (Khỉ già sờ hoa) trong bài quyền Lưỡng Hổ Kình Bộ.

      “Lão hầu thủ bộ, nghịch mã bái Tổ” (Khỉ già thủ thế, xoay ngựa bái Tổ) trong bài quyền Lưỡng Long Tranh Châu.

      “Viên hầu du đào quả” (Khỉ đi tìm quả đào) trong bài quyền Nhạc Phi.

      Cũng có những thế võ không có tên là khỉ (hầu, khởi, vượn…) mà mượn tên thần nhân là Tề Thiên nhưng động tác chiến đấu lại chính là võ khỉ như: “Tề Thiên vi tọa bộ thủy liêm” trong bài roi Song Đào Côn và “Tề Thiên chi giáng” trong bài Thất Bộ Quyền. “Tề Thiên vi tọa” ở đây là thế võ mô phỏng động tác con khỉ ngồi, thủ thế với cây roi được xem như cây thiết bản của Tề Thiên và “Tề Thiên chi giáng” mô phỏng động tác của con khỉ từ trên phóng xuống.

      Ngược lại, cũng có những thế võ mang tên võ khỉ nhưng lại mượn hành vi của thần nhân Tề Thiên như: “Thần hầu du quả náo trung thiên” (Khỉ thần đi hái quả gây náo loạn giữa trời) trong bài Tôn Hành Quyền và “Hầu vương ấn lịnh” trong bài Trường Thương.

      Ngoài ra, còn có những bài quyền được sáng tạo theo sự mô phỏng động tác của một số loài động vật, trong đó có loài khỉ, chẳng hạn như bài “Ngũ Hình Quyền” mô phỏng động tác của năm con vật là rồng, hổ, khỉ, rắn, hạc.

      Hầu như tất cả các động tác của một bài võ khỉ dù là quyền tay không hay quyền có sử dụng vũ khí (thường là côn, thương) và các động tác của một thế võ khỉ được sử dụng trong chiến đấu đều mềm mại, uyển chuyển, ít dùng sức mạnh. Có thể tham khảo động tác nhu nhuyễn, nhẹ nhàng của võ khỉ khác với động tác cương ngạnh, mạnh mẽ của một số loài thú vật khác trong một đoạn thiệu văn của bài Lão Mai Quyền như sau: “Tràng nha hổ giương oai thiết trảo. Triển giác long tất lực lôi oanh. Lão hầu thối tọa, liên ba biến…” (Hổ dài răng giương vuốt sắt ra oai. Rồng múa sừng tấn công toàn lực như sấm sét. Khỉ già lui về ngồi, hoa sen tàn…). Trong khi hổ và rồng chiến đấu hung hãn, mãnh liệt với tất cả sức mạnh thì khỉ lui về ngồi nhẹ nhàng như từng cánh hoa sen tàn rụng.

      Đặc điểm và cũng là ưu thế của các động tác võ khỉ không phải là sức mạnh mà là các yếu tố nhanh nhẹn, khéo léo, nhu nhuyễn, uyển chuyển, xoay trở được phối hợp với nhau nhuần nhuyễn để tạo ra những thế võ “dĩ nhu chế cương” lấy mềm chống cứng, lấy yếu chống mạnh.

      Trong võ khỉ, thủ pháp và thân pháp đóng vai trò quan trọng nhất.

      Thủ pháp dựa vào đòn tay khéo léo, linh hoạt, nhanh nhẹn trong việc hóa giải đòn cương mạnh của đối thủ bằng các động tác kéo, đẩy, hất, gạt, vặn… theo các đường vòng cung và vòng tròn xoắn ốc. Thủ pháp đặc thù của võ khỉ vi diệu và hiệu quả cao đến mức người ta đã xây dựng nguyên một bộ môn Cầm Nã Thủ gồm tất cả những động tác dùng hai tay để bắt, bẻ, khóa các bộ phận tay, chân, cổ của đối thủ.

      Thân pháp dựa vào sự xoay chuyển linh hoạt của cột sống, nhất là ở phần cổ, eo và các khớp gối mà rèn luyện cho đến khi đạt mức tuyệt hảo về các kỹ thuật tránh né, hụp lặn, bật nhảy, lăn, lộn…

      Chính vì thân pháp nhu nhuyễn, linh hoạt, mềm mại, uyển chuyển dựa vào việc rèn luyện cột sống và các khớp xương như đã nói trên mà võ khỉ còn đóng một vai trò không nhỏ trong thể dục dưỡng sinh. Tiêu biểu cho khuynh hướng này là bài quyền thể dục mang tên  “Ngũ cầm hí” (五禽戲)mô phỏng động tác của năm con vật là hổ, nai, gấu, vượn, chim do Hoa Đà sáng tác.

      Hoa Đà là một danh y thời Tam Quốc, người đã chữa hết bệnh nan y đau đầu dữ dội, kinh niên của Tào Tháo và mổ vai Quan Vân Trường để nạo chất độcdo bị bắn tên, bằng kỹ thuật gây mêmà 1.600 năm sau người phương Tâymới biết áp dụng kỹ thuật này trong phẫu thuật. Ôngrất xem trọng việc tập luyện thể dục và cho rằng vận động vừa phải có thể trợ giúp tiêu hóa, thông sướng khí huyết, chẳng những thế còn phòng ngừa được bệnh tật, kéo dài tuổi thọ. Hoa Đàđã sáng tác bài quyền thể dục “Ngũ Cầm Hí” và kiên trì tập luyện bài này cho nên đến lúc ông lâm chung, tai vẫn thính, mắt vẫn tinh, răng vẫn chắc và đệ tử của ông là Ngô Phổ cũng đã sống cường tráng đến trên 90 tuổi. Y học cổ truyền Trung quốc và y học hiện đại đều công nhận "Ngũ Cầm Hí" là một bài thể dục dưỡng sinh rất hiệu quả trong việc mang lại đời sống trường thọ, hạn chế bệnh tật cho những người kiên trì tập luyện. Ngũ Cầm Hí còn được xem là một bài tập khí công động luyện cao cấp do Hoa Đà đã phối hợp nhịp nhàng giữa động tác với luyện thở, lấy ý dẫn khí để làm cân bằng hoạt động của các cơ quan nội tạng, kìm chế quá trình lão hoá của cơ thể.

      Nói đến hình tượng khỉ trong võ thuật cũng cần nhắc đến một vị thuốc được nấu từ xương khỉ thành cao gọi là cao khởi được dùng để giầm rượu uống, tẩm bổ cho người già khỏi đau nhức xương khớp và trợ sức, tăng lực cho các võ gia trong thời gian tập luyện võ công ./.

                                                                                                             * TXM

 

 

 

Tác giả bài viết: Võ sư Trần Xuân Mẫn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Hội võ thuật cổ truyền Tỉnh Quảng Nam

                      

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT Được thêm vào: 14:40 ICT Thứ năm, 07/02/2013 LỚP VÕ THUẬT MẦM NON VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN CŨNG ĐANG TẬP LUYỆN ĐỂ BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI CHUNG VỚI CÁC ANH CHỊ LỚN TUỔI TRONG DỊP TẾT QUÍ TỴ SẮP ĐẾN     ...

Liên hệ

Liên hệ võ đường Kỳ Sơn (Tổ đường): 

   51/2 Phan Châu Trinh , Hội An, Quảng Nam, Việt Nam

  +84983 114 769

 kyson160649@gmail.com

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 27
  • Hôm nay: 286
  • Tháng hiện tại: 34275
  • Tổng lượt truy cập: 4872346

Liên Kết

Liên Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam

---------------------------------

Từ trái qua phải: Gills Truong, Trần Xuân Mẫn, Huỳnh Hùng Mai