NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA VẬT THỂ VÕ CỔ TRUYỀN Ở HỘI AN

Đăng lúc: Thứ bảy - 06/06/2015 20:47 - Người đăng bài viết: kyson01
Du khách đến tham quan võ đường Kỳ Sơn

Du khách đến tham quan võ đường Kỳ Sơn

NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA VẬT THỂ

VÕ CỔ TRUYỀN Ở HỘI AN

 

                                     * Võ sư Trần Xuân Mẫn

      Võ đường - Lò võ Câu lạc bộ võ thuật

      Võ đường là nơi giảng dạy, tập luyện võ thuật, ngày xưa được gọi là Lò võ, ngày nay được gọi là Câu lạc bộ võ thuật. Võ đường thường là nhà riêng của ông thầy võ, bao gồm một ngôi nhà để ở và một khoảng sân để tập luyện. Ngày nay, câu lạc bộ võ thuật có thể ở nhà riêng của người thầy và cũng có thể là một phòng tập, sân tập được sử dụng ở nơi khác để dành cho việc dạy và tập võ vào một khoảng thời gian nhất định trong ngày. Do điều kiện thay đổi của cuộc sống, nhiều sân tập võ đường xưa ngày nay đã bị thu hẹp diện tích hoặc không còn được sử dụng làm sân tập nữa.

      Tại Hội An có 3 võ đường xưa được thành lập vào giữa năm 1973 do ba lão võ sư làm Giám đốc:

      1. Võ đường “Kỳ Sơn” do lão võ sư Trương Chưởng (1899-1988) thành lập tại nhà riêng, số 67/10 (nay đổi thành 51/2) đường Phan Châu Trinh, ở trong khu vực bảo tồn loại A của phố cổ Hội An. Võ đường là một ngôi nhà rường bốn mái, lợp ngói âm dương tọa lạc trên mảnh đất 240 m2. Trước và sau nhà là hai khoảng sân để tập võ.

      Võ sư Trương Chưởng có quê quán ở làng An Cựu (Duy An), huyện Duy Xuyên. Ông xuống Hội An từ trước năm 1920, đến năm 1925 cưới vợ và ở tại ngôi nhà nằm sâu trong con hẽm nhỏ bên rạp chiếu bóng Phi Anh. Ông là một võ sư có tài năng, nổi tiếng với đòn đá “Bổng đả ba đào” và là người lưu giữ bài nhu quyền “Mai Hoa Ngũ Lộ” rất hữu dụng trong việc rèn luyện tâm-khí pháp dưỡng sinh. Ông cũng được nhiều người quí mến và ca tụng là người đức độ, hay giúp đỡ người khác.

      Ngày nay, ngôi nhà võ đường được tu bổ nhiều lần nhưng vẫn giữ nguyên dạng kiểu nhà xưa, dùng làm nơi thờ tự và lưu giữ các di vật, dụng cụ tập luyện cùng với hằng trăm kỷ vật của võ đường. Hai sân tập được dùng để tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao như dạy Võ dưỡng sinh, võ chiến đấu, viết thư pháp chữ Hán cho du khách người nước ngoài, là nơi tập múa lân sư rồng, thiên cẩu, cờ người võ phục vụ lễ hội, du lịch.

      2. Võ đường “Ngũ Phụng Sơn” do lão võ sư Nguyễn Khê (1903-1998) thành lập tại xóm hạ Sơn Phong, nay là nhà số 32/5 đường Nguyễn Duy Hiệu. Võ đường là một ngôi nhà ngói xây dựng trên mảnh đất có diện tích 392 m2. Trước và sau nhà đều có sân tập võ. Sân sau rộng hơn, bao quanh là hàng rào trồng chè Tàu, có hàng dừa và một vườn trồng chuối cây. Vào những năm từ 1964 đến 1968, vườn chuối và chiếc giếng đào ở sân sau là nơi mà các võ sinh khắc tay, đâm, thọc vào thân cây chuối để tập sự cứng chắc của hai bàn tay và tắm rửa sau buổi tập.

      Lão võ sư Nguyễn Khê là một võ sư được bà con Hội An ngưỡng mộ rất nhiều về tài năng, đặc biệt là nổi tiếng với bàn tay có những đầu khớp gù lên cứng như sắt thép. Ông cũng là người dạy võ cho dân quân thời kháng chiến chống Pháp và là người lưu giữ bài  “Mai Hoa kiếm” có nhiều chiêu thức rất đắc dụng trong cận chiến. Đến độ tuổi trên chín mươi mà ông vẫn còn cường tráng, chuyên cần tập luyện và tận tâm giảng dạy học trò đến chín, mười giờ đêm nên được bà con Hội An rất quí trọng.

      Ngày nay, võ đường Ngũ Phụng Sơn vẫn là nơi có nhiều võ sinh thường xuyên đến tập luyện, nhất là những tháng mùa hạ.

      3. Võ đường “Trường An” do lão võ sư Nguyễn Thời thành lập tại kiệt số 1 đường Huỳnh Thúc Kháng, nay đổi thành đường Hùng Vương. Võ đường là một ngôi nhà ngói được xây dựng trên diện tích đất khoảng 200m2. Trước nhà có một khoảng sân rộng 50 m2 được xây tường chung quanh dùng làm sân tập võ.

      Lão võ sư Nguyễn Thời thành lập võ đường vào giữa năm 1973. Ông là một võ sư nổi tiếng giỏi về roi và là người lưu truyền bài roi “Ngũ Môn Phá Trận” tại Hội An. Trong khoảng thời gian từ năm 1973 đến năm 1975 và từ 1977 đến 1980 võ sinh theo học rất đông nhưng đến nay, sau khi võ sư Nguyễn Kỳ Tâm (con trai của lão võ sư Nguyễn Thời) qua đời, ngôi nhà chỉ dùng để ở, không còn sinh hoạt võ cổ truyền nữa.

      Binh khí

      Thuật ngữ “Binh khí” được dùng để chỉ các loại vũ khí võ cổ truyền sử dụng trong quân đội. Võ cổ truyền Việt Nam có rất nhiều loại binh khí, dựa vào chiều dài của mỗi loại binh khí người ta tạm xếp thành binh khí dài, binh khí tầm trung và binh khí ngắn. Binh khí dài có Đại đao (còn gọi là thanh long đao hoặc siêu), thương, kích, giáo, xà mâu, côn (còn gọi là roi).... Binh khí tầm trung có kiếm, gươm, đoản, mã đao, khăn quấn cổ.... Binh khí ngắn có song xỉ, song bút, song ngư, yến tử...

      Binh khí võ cổ truyền ở Hội An trong các giai đoạn từ thời Tây Sơn đến giữa thế kỷ XIX cũng có nhiều loại như đã kể trên. Về sau, nhất là vào đầu thế kỷ 20 đến khi hoàn thành cuộc kháng chiến chống Pháp được đánh dấu bằng chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, các loại binh khí võ cổ truyền còn được người Hội An sử dụng trong chiến đấu với tên gọi mới là vũ khí, chỉ còn: Côn, kiếm, gươm, mã tấu và dây.

      Côn, thường gọi là roi, là một cây tre hoặc gỗ tròn có độ to bằng cán cuốc và chiều dài từ 1,5 mét đến 1,7 mét, nặng hoặc nhẹ tùy theo người sử dụng cao hoặc thấp, mạnh hoặc yếu. Cây côn được sử dụng cả hai đầu để loang, đập, đẩy, gạt, chận, quất ngang. Người Hội An còn dùng cây tre tầm vông có độ to và dài bằng cây côn, vạt nhọn một đầu để đâm, xét về yếu tố sử dụng trong chiến đấu thì “tầm vông vạt nhọn” vừa là côn (loang, đập, đẩy, gạt, chận, quất) vừa là giáo (đâm xuyên qua thân kẻ địch).

      Kiếm và Gươm gần giống nhau, có cán là tay cầm bằng gỗ và lưỡi là phần làm bằng thép, sắt để đâm, chém và gạt, chận vũ khí của đối thủ. Lưỡi kiếm thẳng và dài khoảng 0,8 m, có thể chém cả hai mép của lưỡi còn lưỡi gươm thì ngắn hơn (khoảng 0,6 m), hơi cong và chỉ có một mép mỏng để chém, mép còn lại dày hơn được gọi là “sống” để gạt, đỡ.

      Mã tấu (thuật ngữ võ cổ truyền gọi là Mã đao) có phần cán bằng gỗ để cầm và phần lưỡi làm bằng sắt dài khoảng từ 0,5m đến 0,6 m. Lưỡi đao dày hơn lưỡi kiếm, to bản hơn và chỉ có một mép để chém, mép còn lại là sống. Mã tấu được dùng khi cần chém, phạt chống lại số đông và chặt phá các vật cản cứng chắc. Đôi khi mã tấu được sử dụng phối hợp với khiên (tức là lá chắn, còn gọi là bia, thuẫn). Một tay cầm khiên để che đỡ phần đầu và thân trên, một tay cầm mã tấu, áp sát để tấn công hoặc chém chân ngựa của giặc.

      Dây được làm bằng vải dày gọi là “đầu cân”, cũng được làm bằng xơ quả dừa tước ra, bện chặc thành con tít gọi là dây dừa. Trong những cuộc nổi dậy cướp chính quyền, nhân dân đã dùng dây được làm bằng nhiều chất liệu khác nhau kể cả dây ny-lông, cùng với gậy, gươm, giáo, mác...để thị uy và làm vũ khí trói giặc.

      Dụng cụ tập luyện

      Dụng cụ tập luyện võ cổ truyền ở Hội An có nhiều loại, khác nhau do mục đích rèn luyện và thay đổi theo từng giai đoạn: Để tập sức mạnh có gánh tạ đi đường dài, mang các vòng sắt trên hai cánh tay và múa quyền, sau này có đấm, đá vào bao cát treo; để tập sức chịu đựng của cơ thể có đập búa gỗ vào người, khắc tay, chân vào trụ tre chôn chặc dưới nền đất, sau này có đập đũa tre cột thành bó vào cẳng chân, đấm vào cây chuối lớn; để tập công phá có đập tay vào bao đựng bi sắt, sau này đập vào bao đựng các loại đậu xanh, đậu đen, đấm vào thùng đựng cát, sạn; để tập nhanh nhẹn và tăng độ bền (thể lực), chạy xa trên bãi cát, sau này có đấm vào bóng treo và nhảy dây...

      Dụng cụ Y võ

       Một số câu lạc bộ võ thuật ở Hội An đã lưu giữ một số dụng cụ y võ có từ trước 1975 và nhiều loại mua sắm mới, bao gồm các dụng cụ để giầm thuốc như hủ, lọ, chai, thẩu và các dụng cụ để nắn, bó khớp xương như nẹp gỗ, băng, bông, dùng trong việc cứu thương, chữa trị nội, ngoại thương tích cũng như trong việc xoa bóp cho cứng chắc các bộ phận cơ thể cần  rèn luyện.

      Tư liệu võ thuật

      Tư liệu võ thuật bao gồm các sách in và sách viết bằng tay, ghi chép tất cả các kiến thức thuộc lĩnh vực liên quan đến võ cổ truyền, như: Lý thuyết giảng giải bài tập, phương pháp tập, phương pháp đả thương, cứu thương và lý thuyết giảng dạy đạo đức của con nhà võ. Một số câu lạc bộ võ thuật tại Hội An đã và đang lưu giữ nhiều sách in võ cổ truyền, nhiều tài liệu viết tay ghi chép các bài bản và lời thiệu của các bài võ cũng như các bài thơ khuyên võ sinh chuyên cần tập luyện và tu dưỡng đạo đức được các đời trước truyền lại.

      Các hình thái văn hóa phi vật thể muốn phát huy giá trị, trở thành hiện thực, hữu ích cho đời sống vật chất và tinh thần của con người đều phải dựa vào sự tồn tại với quy mô, chất lượng của các hình thức văn hóa vật thể. Hiểu được điều đó, các võ đường, câu lạc bộ võ thuật ở Hội An ngày càng ra sức gìn giữ, tô bồi, phát huy giá trị của các hình thức văn hóa vật thể võ cổ truyền đang nằm trong tay mình ngày càng to lớn hơn./.

 

 

Tác giả bài viết: Võ sư Trần Xuân Mẫn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Hội võ thuật cổ truyền Tỉnh Quảng Nam

                      

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT

CHUẨN BỊ ĐÓN TẾT Được thêm vào: 14:40 ICT Thứ năm, 07/02/2013 LỚP VÕ THUẬT MẦM NON VÕ ĐƯỜNG KỲ SƠN CŨNG ĐANG TẬP LUYỆN ĐỂ BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI CHUNG VỚI CÁC ANH CHỊ LỚN TUỔI TRONG DỊP TẾT QUÍ TỴ SẮP ĐẾN     ...

Liên hệ

Liên hệ võ đường Kỳ Sơn (Tổ đường): 

   51/2 Phan Châu Trinh , Hội An, Quảng Nam, Việt Nam

  +84983 114 769

 kyson160649@gmail.com

Bộ đếm

  • Đang truy cập: 19
  • Hôm nay: 293
  • Tháng hiện tại: 34282
  • Tổng lượt truy cập: 4872353

Liên Kết

Liên Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam

---------------------------------

Từ trái qua phải: Gills Truong, Trần Xuân Mẫn, Huỳnh Hùng Mai